Donald Trump sërish e tregoi formulën që e di gjithë bota: së pari votuesi amerikan, pastaj të gjithë të tjerët. Administrata e tij po shqyrton ndalimin e eksportit të naftës (dizelit) nga SHBA-ja, ndërsa njëkohësisht kërkon nga Evropa t'i hapë rezervat e saj dhe ta mbushë vrimën që do ta linte Uashingtoni. „Po mendojmë shumë seriozisht për këtë“, tha Trump për ndalimin.

Presionin e shtoi sekretari i Thesarit Scott Bessent, i cili porositi se fermerët, transportuesit dhe kompanitë amerikane nuk duhet ta mbajnë barrën e shtrenjtimit. „Partnerët tanë evropianë duhet ta përshpejtojnë përmbushjen e detyrimeve ekzistuese dhe menjëherë të vënë në dispozicion rezerva shtesë“, shkroi Bessent në rrjetet sociale. Fjala „menjëherë“ nuk është e rastësishme - kështu flet një partner që nuk pret përgjigje.

Shifrat shpjegojnë pse Evropa është nervoze. SHBA-ja është një nga furnizuesit kyç botërorë me naftë, me eksport mes 1,2 dhe 1,5 milionë fuçish në ditë. Ekspertët paralajmërojnë se ndërprerja e dërgesave do t'i ngrinte edhe më shumë çmimet në vendet e tjera. Ndërsa çmimet e naftës në Britaninë e Madhe, Gjermani dhe një varg vendesh të tjera evropiane tashmë kanë arritur maksimumin historik.

Tajmingu i thotë të gjitha. Deri te zgjedhjet në nëntor, në të cilat vendoset kush do ta kontrollojë Kongresin, mbeten vetëm disa javë, ndërsa çmimi i karburantit është bërë prioritet për votuesit amerikanë. Trump pohon se nëse teprica e naftës mbetet në shtëpi, çmimet në pompat amerikane do të bien. David Fyfe, ekonomist kryesor në Argus Media, mendon se rezultati do të ishte i kundërt - ndërprerja e furnizimit amerikan me shumë gjasë do të shkaktonte kërcim të çmimeve ndërkombëtare.

Sfondi është lufta. Çmimet e benzinës dhe naftës në botë u rritën befas që kur në shkurt shpërtheu lufta amerikano-izraelite në Iran. Mbyllja e Ngushticës së Hormuzit, nëpër të cilën kalon rreth një e pesta e naftës bruto dhe gazit në botë, i ngriti çmimet e derivateve të naftës, ndërsa presion shtesë krijoi edhe ndalimi i eksportit nga Rusia, gjithashtu furnizuese e madhe me naftë. Nafta (dizeli) është më e vështirë për t'u rafinuar se benzina, dhe meqë e harxhojnë transporti dhe bujqësia, kërkesa pothuajse nuk mund të zvogëlohet.

Evropa për momentin përgjigjet me mbledhje. Ministri britanik i Energjetikës Martin McCluskey bisedoi me kolegët evropianë për një përgjigje të mundshme të përbashkët, ndërsa zëdhënësi i Komisionit Evropian konfirmoi se zhvillohen „biseda dhe takime të shumta“, përfshirë edhe kontakte të nivelit të lartë me administratën amerikane. Londra thotë se nuk ka arsye për panik për shkak të mungesës, por pret që çmimet të vazhdojnë të rriten.

Kur ekonomitë më të mëdha evropiane numërojnë fuçi dhe caktojnë mbledhje krize, pyetja për periferinë e të njëjtit treg shtrohet vetvetiu. A po i numëron ndonjë institucion në rajon rezervat e veta - apo do të kujtohet vetëm kur çmimi në pompë të kërcejë?