Доналд Трамп повторно ја покажа формулата што ја знае цел свет: прво американскиот гласач, па сите други. Неговата администрација разгледува забрана на извозот на дизел од САД, а истовремено бара од Европа да ги отвори своите залихи и да ја пополни дупката што би ја оставил Вашингтон. „Многу сериозно размислуваме за тоа“, рече Трамп за забраната.

Притисокот го засили министерот за финансии Скот Бесент, кој порача дека американските земјоделци, превозници и компании не треба да го носат товарот од поскапувањето. „Нашите европски партнери треба да го забрзаат исполнувањето на постојните обврски и веднаш да стават на располагање дополнителни залихи“, напиша Бесент на социјалните мрежи. Зборот „веднаш“ не е случаен – така зборува партнер што не чека одговор.

Бројките објаснуваат зошто Европа е нервозна. САД се еден од клучните светски снабдувачи со дизел, со извоз меѓу 1,2 и 1,5 милиони барели дневно. Експертите предупредуваат дека прекинот на испораките дополнително би ги кренал цените во другите земји. А цените на дизелот во Велика Британија, Германија и низа други европски земји веќе стигнаа до историски максимум.

Тајмингот кажува сè. До изборите во ноември, на кои се одлучува кој ќе го контролира Конгресот, остануваат само неколку недели, а цената на горивото стана приоритет за американските гласачи. Трамп тврди дека ако вишокот дизел остане дома, цените на американските пумпи ќе паднат. Дејвид Фајф, главен економист во Argus Media, смета дека резултатот би бил спротивен – прекинот на американското снабдување најверојатно би предизвикал скок на меѓународните цени.

Позадината е војна. Цените на бензинот и дизелот во светот нагло пораснаа откако во февруари избувна американско-израелската војна во Иран. Затворањето на Хормузскиот теснец, низ кој минува околу петтина од светската нафта и гас, ги крена цените на нафтените деривати, а дополнителен притисок создаде и забраната за извоз од Русија, исто така голем снабдувач со дизел. Дизелот е потежок за рафинирање од бензинот, а бидејќи го трошат транспортот и земјоделството, побарувачката речиси не може да се намали.

Европа засега одговара со состаноци. Британскиот министер за енергетика Мартин Мекласки разговараше со европските колеги за можен заеднички одговор, а портпаролот на Европската комисија потврди дека се водат „бројни разговори и средби“, вклучително и контакти на високо ниво со американската администрација. Лондон вели дека нема причина за паника поради недостиг, но очекува цените да продолжат да растат.

Кога најголемите европски економии бројат барели и закажуваат кризни состаноци, прашањето за периферијата на истиот пазар се поставува само по себе. Дали некоја институција во регионот веќе ги брои своите резерви – или ќе се сети дури кога цената на пумпата ќе скокне?