Кога мислиме на организиран криминал, помислуваме на дрога, оружје, шверц на луѓе. Но според Интерпол, еколошкиот криминал веќе е третиот најпрофитабилен облик на организиран криминал во светот – веднаш зад трговијата со дрога и фалсификатите.

Бројките се неверојатни. Криминалните мрежи заработуваат стотици милијарди долари годишно преку нелегален шверц на отпад, бесправна сеча на шуми, нелегален риболов и рударство, загадување и шверц на диви животни. Германскиот министер за животна средина Карстен Шнајдер предупредува дека штетата надминува еден трилион долари годишно и дека прекуграничниот еколошки криминал „веќе не е маргинален проблем”.

Она што го прави толку профитабилен е неговата невидливост. Дрогата се крие, оружјето се крие – но фабрика што тивко истура токсичен отпад во река или брод што нелегално лови работи на отворено, а казните се смешни во споредба со заработката. „Стотици милијарди долари” завршуваат кај криминалните мрежи секоја година, вели генералниот секретар на Интерпол.

За да се спротивстави, во 2024 година е стартуван проектот ГАИА – соработка меѓу Интерпол, ВВФ и германската влада, со почетни 5 милиони евра. Само во првата година се идентификувани над 500 истраги и 262 криминални субјекти. Тоа звучи многу, но е капка во море од стотици милијарди.

За Балканот, ова не е апстрактна тема. Регионот со години се бори со нелегални депонии, дива сеча и загадување на реки – а сега знаеме дека зад голем дел од тоа не стои само немарност, туку и организиран криминал што заработува. Прашањето што секој граѓанин може да го постави е познато: кога штетата е толку голема и профитот толку висок, зошто казните остануваат толку мали?