Годишната инфлација во јули изнесува 2,3 проценти. Цените на мало се повисоки за 1,8 проценти. На месечно ниво, во јули споредено со јуни, цените речиси мируваат – раст од само 0,1 процент. Тоа се официјалните бројки и тие се точни.

Прашањето е зошто тие бројки не се препознаваат во ниту една кошничка на каса.

Споредбата што ја избра Владата

Премиерот Христијан Мицкоски ги претстави јулските податоци со две споредби. Првата е со Европската Унија: домашната стапка е пониска од европскиот просек, кој според податоците што ги презентираше изнесува околу 2,93 проценти – речиси двојно повисок.

Втората споредба е со 2022 година. Тогаш, во јули, инфлацијата кај нас била околу 14,7 проценти и Македонија била деветта меѓу 12 земји од регионот, зад неа само Турција, Романија и Бугарија. Денес, тврди премиерот, сме втори.

„Ако тогаш сме биле деветти, сега сме втори. Тоа е разликата меѓу оваа Влада и таа влада“, рече Мицкоски. Тој додаде дека не може политика да се води на чувство и дека кога се води политика мора да се прави споредба со нешто – а тие ја прават со владата што ја победиле на избори.

Споредбата што ја избра опозицијата

СДСМ ја оспорува токму таа референтна точка. Според нив, 2022 година е намерно избрана бидејќи е врвот на енергетската криза, кога инфлацијата стигнала до 19,8 проценти. Секоја споредба со тој момент изгледа добро.

Нивниот аргумент е поинаков и потежок за отфрлање: пониска стапка на инфлација не значи дека цените се вратиле назад. Значи дека продолжуваат да растат, само побавно.

Бројката што ја објаснува разликата

Анализа базирана на податоци од Државниот завод за статистика и Народната банка покажува дека куповната моќ на денарот од 2022 година до денес е намалена за околу 30 отсто кај основните производи. Она што во 2022 година можело да се купи за 1.000 денари, денес чини 1.300 денари.

Тука е целата приказна во една реченица. Инфлацијата од 2,3 проценти опишува со колку темпо цените растат сега. Триесетте проценти опишуваат каде веќе стигнале. Едното е брзина, другото е растојание – и семејниот буџет го чувствува растојанието.

Каде поскапе најмногу

Повикувајќи се на податоците на Државниот завод за статистика, Finance Think пресметал дека во јули годинава, во споредба со истиот месец лани, најмногу поскапеле накитот и часовниците – за 34,8 проценти, медиумите за снимање за 33,5 проценти и предучилишното и основното образование за 30 проценти.

Тој трет податок не е ситница. Триесет проценти поскапување на предучилишно и основно образование во една година погодува точно определена група: семејства со мали деца, во годините кога и без тоа најмногу се троши. Значајно поскапување има и кај социјалната заштита, течните горива, банкарските провизии, собирањето отпадни води, кината, театрите и концертите.

Значи: поскапе чувањето на децата, поскапе горивото со кое се оди на работа и поскапе она малку што останало од слободното време.

Владата ја има својата точна бројка. Опозицијата го има својот точен приговор. Граѓанинот ја има својата сметка од маркет, која не се согласува ниту со едните ниту со другите – и таа е единствената што му е позната.