Лукоил бара 3 милијарди евра отштета од Бугарија. Тужбата е поднесена преку швајцарската трговска филијала Litasco, и обвинението е тешко – дека бугарските власти, со одредувањето на специјален управник за локалните операции на Лукоил, нелегално зеле контрола врз имотите на компанијата. За регионот, ова е процес кој ќе одредува како Европа управува со руски корпоративни имоти во ера на санкции.

Контекстот е важен. Лукоил во Бугарија има поголема рафинерија на Балканот – онаа во Бургас. Има 217 бензински станици. Годишниот промет надминува 8 милијарди евра – тоа е речиси 7% од вкупниот БДП на Бугарија. И вкупната инвестиција на Лукоил во земјата за 25 години е над 4.5 милијарди долари. Тоа не е малиот гравиран хабит – тоа е суштински дел од бугарскиот енергетски сектор.

Специјалниот управник, Румен Спецов, изјави дека „четирите компании на Лукоил во Бугарија се во многу добра финансиска состојба”. Тоа значи две работи: прво, дека Лукоил има реален основ за тужбата – тие компании не биле во дефицит кога биле „презети”. Второ, дека Бугарија има актив кој вреди да се задржи. Парламентот ќе одлучи дали државата ќе ги купи операциите на Лукоил – Спецов рече дека тоа е „историска можност”.

Поинтересен е аспектот за санкциите. Рафинеријата во Бургас веќе не прима руска нафта. Нафтата сега доаѓа од Либија, Иран, Казахстан и Азербејџан, преку признаени трговци. Тоа значи дека операцијата технички работи без руски капитал, ама управувачката структура и сопственичката структура остануваат руски. Тоа е парадокс кој ЕУ сè уште не разрешила за десетици руски компании во регионот.

За балкански контекст, прашањето е – што ако руска компанија добие 3 милијарди евра од Бугарија? Парите не може да се исплатат во Москва без да го разнесат санкциониот систем. Парите можат да се ставаат на сметки во неутрална држава. Но и тоа е процес кој повлекува политички трошоци. Ако судот ја одобри тужбата, ЕУ ќе мора да дефинира како третира руски корпоративни прибавувања во ера каде Москва води војна со членка на ЕУ.