Бела куќа потврди големиот трговски договор со Пекинг, и Трамп се прифали со „монументален” аранжман. Кина ќе купи 200 Боинг авиони, ќе се обврзе на купување на 17 милијарди долари годишно од американски земјоделски прозводи до 2028 година, и ќе го отвори пазарот за американски говедско месо после години на затвореност. За регионалните читатели, ова е голема приказна – со многу слојови.

Договорот за земјоделски прозводи е поинтересен од големиот број. Тој вклучува 25 милиони тони соја годишно, што е количество кое одговара на стратешка зависност, не на пазарна логика. И обновува увоз на над 400 американски фабрики за месо кои претходно беа исклучени од кинескиот пазар. За американските фармери, тоа се пари во банка. За Бела куќа, тоа се аргументи во следните избори.

За Боинг, 200 авиони – тоа е спас. Компанијата ги имала најтешките пет години во својата историја – две голема несреќи, истраги за безбедност, проблеми со производство, и пад на нарачки. Кинески нарачки беа последниот ресурс за пробивање на финансиските проблеми. Сега тие нарачки доаѓаат, и со нив доаѓа барање – САД да обезбедат мотори и компоненти за домашно производство во Кина. Тоа е trade договор кој вклучува технолошки трансфер. Стратешки гледано, тоа не е беа никаков.

И тука е интересниот дел. Истовремено, дел од договорот вклучува договор за ретки земји и критични минерали – итриум, скандиум, неодимиум, индиум. Тоа се суровини без кои не може да се прави модерна електроника или EV батерии. Кина држи речиси монопол. Сега ветува да адресира американски „проблеми во ланецот на снабдување”. Што точно тоа значи – тоа ќе го покаже техничкото имплементирање.

Договорот вклучува и формирање на два нови институционални тела: Совет за трговија САД-Кина и Совет за инвестиции САД-Кина. Тоа се структури кои треба да го управуваат тековниот однос меѓу двете најголеми економии во светот. И тоа е дипломатска инфраструктура која претходно беше во распаѓање. Сега Кина и САД ја градат – не како пријатели, туку како луѓе во соба со договори кои треба да се потпишат.

За Европа, и за Балканот, тоа е смешан сигнал. Една страна, стабилизирање на меѓусебните односи меѓу САД и Кина значи поголема предвидливост за глобалните пазари. Од друга, тоа значи дека Европа е оставена надвор од најголемите договори. ЕУ внатрешно дискутира за свој пазар, за свои фабрики, за свои стратегии – но имплементацијата секогаш доаѓа со закаснение. Догаде се додаваат до светот без Брисел. И тоа ниту е добро, ниту изнесува до некаков голем смисла.