Понекогаш најсилната порака е црн екран. На 7 јули, во 16 часот, унгарската јавна телевизија M1 се стемни, а на екранот се појави бела реченица: „Јавните медиуми не смеат да лажат. Се извинуваме што го правевме тоа со години. Јавните медиуми сега ќе бидат реорганизирани за да бидат независни и веродостојни”. Истовремено беа прекинати сите информативни и политички програми на унгарската јавна телевизија и радио.

За да се разбере тежината на овој момент, треба да се знае што им претходеше. Повеќе од една деценија, владата на Виктор Орбан ги претвори јавните медиуми во машина за пропаганда – систематски шираа побиени наративи за мигрантите, за Џорџ Сорос, за ЕУ, за Украина, некои со тон што потсетуваше на пропагандата од триесеттите години. Ова не беа медиуми што повремено грешат; тоа беше алатка на власта, платена со пари на граѓаните.

Пресвртот дојде по изборите. По изборниот пораз на Орбан на 12 април, новиот премиер Петер Мадјар и неговата партија Тиса ја ставија медиумската реформа во срцето на кампањата – и сега ја спроведуваат. Директорот и најголемиот дел од програмскиот кадар се сменети, а вечерта телевизијата се врати на екран со унгарски филм од 1979 година, политичка сатира за сталинизмот. Симболиката тешко може да биде појасна.

„Историски ден. Денес завршува пропагандното емитување во јавните медиуми. Лажеа дење и ноќе, на сите фреквенции. Тоа сега е готово”, напиша Мадјар. Звучи убаво – но тука вреди да се задржи и малку скептицизам. Секоја нова власт што презема медиуми ветува независност; прашањето е дали новите луѓе навистина ќе изградат слободен јавен сервис, или само ќе го свртат истиот апарат во своја корист. За регион што ги знае двете верзии одблизу, унгарскиот црн екран е и надеж и потсетник: медиум што еднаш служел на власта лесно може повторно да ѝ послужи, само на друга.