Од Брисел, по дводневна работна посета и средби со претставници на ЕУ институциите и Европскиот парламент, потпретседателот на ДУИ Бујар Османи излезе со порака во два слоја – и двата тешки. „Европскиот пат е блокиран” и „Охридскиот рамковен договор се урива”.

Тврдењето за блокираниот европски пат не е новост за никого кој го следи македонското приклучување. Бугарија, потоа уставна одредба за Бугарите како дел од народот, потоа постојано префрлање меѓу „веднаш” и „кога е спремно”. Но кога Османи гласно тврди дека отстранувањето на Охридскиот договор е „организирано и плански”, тоа е порака во посебна категорија. Тоа значи дека некој – име не се споменува, но се подразбира – намерно ги напаѓа институционалните структури кои ги обезбедуваат правата на Албанците во Македонија.

Ова не е едноставна изјава. Охридскиот договор не е само текст од 2001-та – тоа е политичкиот компромис кој ја извади земјата од граѓанска војна и кој обезбеди квоти, јазични права, и претставништво во администрација и во полицијата. Ако Османи тврди дека некој го „урива” – тогаш некој мора да биде именуван. И тука е местото каде неговото обраќање застанува.

За читател кој не следи дневна политика, ова прашање можеби изгледа како албанско-македонска тензија. Но реално – ова е прашање за стабилноста на државата. Без Охридскиот договор, идентитетот на државата не е „македонска” – туку е хибриден компромис кој ретко се разбира како таков. Кога еден политички фактор се откажуваше од овој компромис, тогаш не само Албанците губат – сите губат, бидејќи рамнотежата која ја држи земјата падне.

Прашањето кое ние од Метла го поставуваме е следно. Кога ДУИ – која е дел од Охридскиот процес од почеток – тврди дека договорот се „урива”, што правеше таа партија последните 15 години додека беше во власт? Овие пишани зборови во Брисел се важни – но реалноста е дека распадот на Охридскиот процес не започна вчера. Започна постепено, со компромиси, со прекршувања, со инструментализирања. И сите досега-владини партии – и албански и македонски – имаат свој дел од одговорноста.