За првпат по триесет и шест години, епископот антаниски г. Партениј, игумен на Бигорскиот манастир, служел на Света Гора. Последен пат таму бил како млад богослов и искушеник во манастирот Григориу, под духовно раководство на старецот Георгиј Капсанис. Сега се врати како епископ.

Служел на празникот на Свети Пантелејмон, во Кутлумушкиот скит, заедно со епископот Атинагора, викарен епископ на Вселенската патријаршија. Тоа е деталот што ја прави оваа вест повеќе од поклоничко патување.

Зошто едно сослужување е политика

Ова е првото архиерејско сослужување на претставник на МПЦ-ОА на Света Гора во новите црковни околности – оние што настанаа по 2022 година, кога Вселенската патријаршија го призна канонскиот статус на Македонската православна црква по 55 години непризнавање.

Света Гора не е обично место за таква гестикулација. Таму се служи по строг ред, и кој со кого стои пред олтарот не е случајност, туку изјава. Затоа што сослужувањето во православната традиција е самата дефиниција на признавање: не се сослужува со некој чиј статус е спорен.

Значи оваа литургија кажува повеќе од која било прес-конференција за односите меѓу Скопје и Фанар.

Она што сè уште не е решено

Но пред некој да прогласи крај на спорот, вреди да се потсети што стои меѓу двете страни. Прашањето на Томосот за автокефалност останува отворено, а барањата што доаѓаат од Вселенската патријаршија – меѓу нив откажување од името „Македонска православна црква“ и од јурисдикцијата над верниците надвор од земјата – досега се оценувани како неприфатливи.

Тоа значи дека имаме признаен канонски статус, но не и завршена работа. Црквата е во положба каде може да сослужува, но не и да го добие документот што би ја затворил приказната.

Симбол или чекор

Соопштението од Бигорскиот манастир ја нагласува личната димензија: човек што некогаш дошол таму како плашлив искушеник, се враќа „како монах, свештеник и епископ“. Тоа е убава реченица и најверојатно искрена.

Но за оние што ги следат црковните односи, значајна е другата страна. Симболите на Света Гора ретко се случајни, а овој симбол вреди онолку колку што ќе следува по него. Ако по неколку месеци нема ниту еден нов чекор кон Томосот, тогаш ова било убава фотографија. Ако има – тогаш вреди да се памети како првиот.