Во 2020 година во Долно Палчиште, Општина Боговиње, се родиле 65 деца. Од нив, 45 се во странство. Оваа есен во првото одделение во училиштето „Дервиш Цара“ требало да се формираат три паралелки. Досега се запишани 18 ученици.

Директорката Зенихате Мемети го кажува бројот без коментар, затоа што бројот не му треба коментар: „На списокот од МВР имаме вкупно 63 ученици, а треба да се запишат 25. Во моментов се запишани 18.“ Локалниот претставник Вулнет Акики додава дека бројот продолжува да се намалува поради условите и дека некои семејства живеат во странство.

Тоа е слика од едно село. Проблемот е што истата слика се повторува буквално низ целата држава, и тоа во истиот ден.

Струга: четири училишта, четири празни двора

На 1 септември ѕвончето не заѕвони во училиштата во Поуми, Жепин, Богоица и Нерези. Две од нив се подрачни паралелки на централното училиште „Нури Мазари“ во селото Долгожда, каде во секое останале само по тројца ученици. Директорот Каим Даути вели дека одлуката е донесена за да се подигне нивото на квалитетот на образованието – формулација која звучи подобро од „немаше со кого“.

Муштеба Велиу, кој работел во тоа училиште од неговото отворање пред 42 години, го рече она што сите го знаат: „Има многу иселеници. Целата младина замина во странство.“

Битола: две училишта работат со по еден ученик

Три подрачни училишта во битолските села Породин, Канино и Дихово годинава се ставаат во мирување поради недостиг на ученици, соопшти градоначалникот Тони Коњановски. Дополнително се оптимизираат 13 паралелки во осум основни училишта. Учениците ќе продолжат во најблиските училишта, а Општината обезбедува превоз.

Коњановски нагласи дека училиштата „формално не се затвораат“ и дека можат повторно да профункционираат доколку има ученици. Тоа е внимателно избрана реченица – на хартија вратата останува отворена, а во реалноста никој не се враќа во село со училиште без ученици.

Најзачудувачки е другиот дел од истата одлука: во Поешево и Кременица подрачните училишта ќе работат иако во секое има само по еден ученик, по барање на родителите. Едно дете, една училница, еден наставник. Пет други подрачни училишта немаат ниту еден нов првооделенец, но наставата продолжува со постоечките ученици.

Бројката што ја кажува целата приказна

Во Општина Битола годинава се запишани 665 првачиња, 6.903 ученици во основното и 2.914 во средното образование. Администрацијата потврди дека оптимизацијата нема да доведе до отпуштања на наставници – што значи дека системот засега ја покрива празнината со луѓе, не со решенија.

Тука е разликата што вреди да се забележи. Затворањето на училиште не е причина – тоа е последица што пристигнува со дваесетгодишно задоцнување. Децата родени во 2020 година се запишуваат во прво одделение сега; одлуката на нивните родители да заминат е донесена многу порано, а никој не ја сменил.

Секој септември ќе носи нов список села во кои ѕвончето не заѕвонило. Прашањето не е дали листата ќе расте, туку што ќе се направи додека сè уште има кој да се врати.