Од истражување со луѓе со прекумерна тежина кои навикнато спиеле помалку од шест и пол часа: кога ги натерале да спијат околу еден час повеќе секоја ноќ, внесот им паднал за околу 270 калории дневно. Без диета. Без теретана. Без ниту едно барање околу храната.

Психологот Алфредо Родригез Муњоз, кој го наведува податокот, е внимателен со формулацијата: „Малку спиење не нè осудува на лошо јадење, но ја навалува вагата во таа насока.“ Но токму таа наклонета вага е она што ниту една реклама за исхрана не го спомнува, бидејќи од неа не се продава ништо.

Зошто по лоша ноќ бурекот изгледа поубаво

Не е работата само во тоа дека следниот ден сме погладни. „Доказите покажуваат дека кога не се одмораме доволно, имаме тенденција да јадеме повеќе и особено се зголемува нашата привлечност кон храна богата со енергија, масти или шеќери“, објаснува професорот.

Секој го препознава ова без научник. По добро спиена ноќ, да се направи урамнотежен појадок е лесно. По четири часа сон, тоа исто утро наеднаш бара преговори со самиот себе – а слаткото ја добива расправијата пред да почне.

Хормоните се само половина од приказната

Дел од објаснувањето се двата хормона што го регулираат апетитот – грелин и лептин. Недоволниот сон ги менува сигналите што телото ги користи за да каже „гладен сум“ и „доста“. Но специјалистот сам предупредува дека тука не завршува: „Хормоните се само дел од приказната.“

Другиот дел е мозокот. Недостатокот на сон удира во кругови поврзани со наградата и со контролата на однесувањето. „Кога сме уморни, полесно бараме непосредни награди“, вели Родригез Муњоз. Тоа е причината зошто одморен човек знае што сака да јаде, а истиот тој човек по исцрпувачки ден одлучува сосема поинаку за пет секунди.

И една многу попроста сметка

Постои и објаснување без ниту еден хормон во него. Кој спие помалку, буден е повеќе часови – а тоа значи повеќе прилики за јадење, особено ноќе, кога грицкањето е најлесната опција во куќата. На тоа се додава исцрпеноста: по долг ден, да се планира вечера и да се готви бара труд што веќе го нема.

Кога лошиот сон е повремен, и последиците се повремени. Проблемот почнува кога тоа станува редовно, и кога комбинацијата – поголем апетит за калорична храна, повеќе прилики и послаба способност за одлучување – се повторува секој ден. Луѓето што спијат малку имаат поголем ризик од зголемување на тежината, но професорот веднаш додава ограничување што ретко се слуша: „Ова не значи дека малку спиење неизбежно предизвикува зголемување на тежината: нашата тежина зависи од многу фактори и сонот е само еден.“

Одлуката се носи пред да се отвори фрижидерот

Кога сакаме да јадеме подобро, обично гледаме во чинијата – што да додадеме, што да тргнеме, колку калории има. Родригез Муњоз предлага да се погледне подалеку наназад, и го кажува тоа со слика што останува: „Некои одлуки што ги носиме пред фрижидерот почнуваат многу часови порано, кога решаваме во колку часот ќе легнеме.“

Индустријата за исхрана продава прашоци, планови и апликации. Она што го продава спиењето е ништо – и токму затоа за него слушаме најмалку.