Милиони деца бегалци би можеле да останат без пристап до образование поради сè поголемиот недостиг на пари за училишните програми, предупреди агенцијата на ОН за бегалци, УНХЦР. Според нејзините податоци, лани на училиште не оделе 5,8 милиони деца бегалци – 44 отсто од вкупно проценетите 13,1 милиони деца бегалци во светот. Речиси секое второ дете.

Најмалку две третини од децата бегалци оделе во основно училиште, но средното образование му било достапно само на секое трето дете. Истовремено, рекорден број бегалци продолжиле да учат и по средното училиште: за прв пат, во 2025 година повеќе од 450.000 бегалци се запишале на универзитети или во стручни образовни институции, а нивниот удел пораснал на 11 отсто, од девет отсто година претходно. Со други зборови, моделот работи – кога има пари.

Високиот комесар на ОН за бегалци, Бархам Салих, знае за што зборува од прва рака. Роден е во Ирак, со семејството избегал во Иран и таму како дете учел во училиште за бегалци. Подоцна студирал во Велика Британија, каде што стекнал докторат по статистика и примена на компјутерски методи во инженерството. „Образованието ми даде прилики што како бегалец можеби немаше да ги имам“, изјави тој.

Неговата порака до владите е директна: „Во момент кога има сè помалку пари за хуманитарна помош и развојни проекти, кратењето на средствата за образование би можело да го поништи досегашниот напредок и да ѝ ги одземе приликите на цела генерација млади.“ УНХЦР проценува дека за оваа година му требаат 8,5 милијарди долари, а засега е обезбедена само околу третина од таа сума.

Бројни земји ги намалија издвојувањата за меѓународна помош. Меѓу нив е и Германија, една од најголемите донаторки во светот, која во 2027 година треба петта година по ред да ги скрати средствата за развојни програми. Владите што на самитите зборуваат за вредности, во буџетите тивко ги бришат ставките за туѓите деца.

Балканот памети колони бегалци од деведесеттите и деца што учеле далеку од своите домови. Знае и дека образованието е единственото нешто што бегалецот го носи со себе каде и да оди. Дали некој од денешните донатори ќе се сети на тоа кога ќе го потпишува следното кратење?