Триесет и две локации во Скопје, претресени во еден ден. Меѓу нив – домови, лица, и она што прави оваа акција поинаква од останатите: службени простории во Министерството за внатрешни работи. Полицијата влезе во сопствената куќа.

Основното јавно обвинителство Скопје потврди дека претресите се спроведуваат врз основа на наредби од судија на претходна постапка, обезбедени по барање на јавен обвинител. Кривичното дело е „Фалсификување исправа“ по член 378 од Кривичниот законик. Сувопарна формулација за нешто што во пракса значи: возачки дозволи за камиони и автобуси, издадени без ниту еден полаган испит.

Како функционирала шемата

Според сознанијата од истрагата, околу 25 лица се под лупа, а дел се приведени. Механизмот бил едноставен колку што е и застрашувачки. Човек пријавува дека ја загубил обичната возачка дозвола. При издавањето на новата, вработен во МВР ѝ додава категории Ц и Д – камион и автобус – за одреден износ. Испит нема. Проверка нема. Дозволата е формално целосно валидна.

Меѓу опфатените се и вработени во Министерството, но и луѓе кои возеле автобуси и тешки товарни возила со такви дозволи – и во земјава и надвор од неа. Тоа е реченицата која заслужува да се прочита двапати.

Секој што возел по македонски автопат во последните години делел лента со возач кој можеби никогаш не полагал за категоријата што ја има. Секој родител што го качил детето во автобус за екскурзија имал зад воланот човек чија обука била прашање на цена, а не на испит. Ласкарци не е далечна историја – 16 луѓе загинаа во автобуска несреќа, а судскиот епилог сè уште се врти низ инстанциите.

Кој ќе одговара за системот, а не само за луѓето

Акцијата е добра вест – значи дека некој внатре проговорил и дека обвинителството реагирало. Но акцијата е и признание. Ако службеник можел со години да додава категории во регистар без никаква контрола, тогаш проблемот не е еден корумпиран вработен, туку систем во кој таквото нешто не остава трага што некој гледа.

Досега не е објавен ниту точниот број на опфатени лица, ниту колку дозволи се фалсификувани, ниту од кога трае. Тие три бројки се единственото што ќе покаже дали станува збор за инцидент или за практика.