Огнот тргна во четврток околу осум часот навечер во Локва Рогозница. До два часот наутро веќе беше во Омиш – не над градот, туку во градот. Педесет метри од центарот. Кога пожарот ќе ги помине тие последни педесет метри, престанува да биде вест за шумски пожар и станува нешто друго.

Околу илјада луѓе се евакуирани. Дел од нив излегле пеш, дел со автобуси, дел со бродови на Лучката капетанија – затоа што Јадранската магистрала беше затворена и патот кон Макарска блокиран. Кога единствениот излез од еден крајбрежен град е морето, тоа веќе кажува сè за тоа колку брзо се одвивало.

Десетмина повредени, гасни боци што експлодираат

Најмалку десет лица се повредени, двајца тешко. Градоначалникот Звонко Мочиќ потврди дека еден човек со изгореници е итно пренесен во болница. Дел од градот остана без струја. Според извештаите од самото место, експлозиите на гасните боци се слушале постојано, а сирените на пожарната, брзата помош и полицијата не престанувале.

На магистралата изгореа десетици возила. Постојат снимки на возач кој бега со запален автомобил. Тоа не се сцени од шумски пожар – тоа се сцени од град кој нема каде да се повлече, стиснат помеѓу карпа и вода.

„Се бориме против нешто посилно од нас”

Реченицата ја кажал пожарникар од Дубровник, јавувајќи се од самото пожариште. Не е реторика. Главниот пожарен командант Славко Туцаковиќ нареди итно префрлање на сили од континентот – екипи од Копривничко-крижевачка, Крапинско-загорска, Бјеловарско-билогорска жупанија и од Загреб, покрај веќе испратените од Задар, Шибеник и Дубровник. Кога од половина држава фрлаш луѓе на едно пожариште, признаваш дека локалните капацитети се потрошени.

Канадерите се чекаа дури наутро. Тоа е физика, не пропуст – авионите не летаат ноќе над таков терен. Но значи и дека најопасните осум часа градот ги минува само со луѓе, црева и ветар против себе.

Кафеанџијата тврди дека е подметнато

Сопственик на локално кафуле изјави дека неговата сопруга видела како почнало и дека огнот е подметнат намерно. Тоа е тврдење, не наод – истрагата допрва треба да каже нешто. Но ако се потврди, тогаш приказната не е за клима и суша, туку за човек кој во најлошиот можен ветар запалил ридот над град полн со туристи. Тој избрал.

Зошто ова не е туѓа вест

Омиш во август не е само хрватски град. Тоа е дестинација полна со гости од целиот регион, вклучително и од Македонија – луѓе кои сега спијат во спортска сала на душеци од Црвениот крст, ако имале среќа да стигнат до неа. Приемниот центар во салата Рибњак ноќеска примил околу илјада луѓе.

Балканот ја знае оваа сцена напамет. Секое лето, друга држава, исто сценарио: ветар, ридови обраснати со суви борови, куќи изградени до самата шума и пожарникари кои стигнуваат од другиот крај на земјата затоа што локалните веќе не можат. Прашањето кое никој не сака да го постави гласно е дали воопшто некој планира за ова, или секоја година се чека огнот да тргне па потоа да се мобилизира.

Мочиќ ноќеска рече една реченица што ја собра целата ситуација: треба да се преживее оваа ноќ. Утрото ќе покаже колку куќи ги нема.