Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху потврди дека Израел ја предупредил Турција пред да ја нападне воената база во северозападна Сирија. Пораката, според неговите зборови, била кратка: „Немој.” Не послушале, па следел воздушен удар.

Нетанјаху го кажа ова во подкаст, ден по нападот на базата што Турција планирала да ја заземе. Порака од една збор меѓу две држави што и двете се формални партнери на Западот – тоа е дипломатијата во 2026 година.

Телефонскиот повик пред ударот

Според извори, шефот на Мосад Роман Гофман го контактирал сирискиот министер за надворешни работи Асад ал Шаибани на 14 август, токму за турското воено присуство во Сирија. Тоа е меѓу контактите на највисоко ниво меѓу Израел и новата сириска власт откако режимот на Башар ал Асад падна во декември 2024 година.

И Турција и Сирија остро го осудија ударот. Од Дамаск соопштија материјална штета, но без жртви. Американскиот амбасадор Том Барак го нарече „непотребна ескалација” – формулација која вреди да се прочита двапати, бидејќи доаѓа од сојузник и на едните и на другите.

Границата што Израел ја црта

Кабинетот на Нетанјаху соопшти дека дозволувањето на турски војски да се позиционираат на воздухопловната база го нарушува договорениот статус кво, и дека Израел повеќепати ја предупредувал Сирија оти таквото распоредување ќе ја загрози израелската безбедност. Сирија, велат оттаму, избрала да ги игнорира тие предупредувања.

Парадоксот е дека и покрај сето ова, Израел и сириските власти водат директни преговори и имаат воспоставено механизми за размена на разузнавачки податоци. Се разговара и се бомбардира истовремено. Балканот ја знае оваа сцена напамет – соседи што седат на иста маса дење и цртаат линии ноќе.

Кој ја повлекува црвената линија

Пораката на Израел не беше упатена само до Дамаск. Таа беше упатена до Анкара, а таа е членка на НАТО. Кога една држава ѝ порачува на друга дека воено ширење на југ ќе го третира како директна закана – и потоа тоа го докажува со авиони – системот на сојузи што требаше да ги спречува ваквите работи очигледно нема ништо да каже.

Колку пати треба да се повтори истата сцена за некој да признае дека линиите на мапата ги држат оние што ги цртаат со сила, а не оние што ги потпишуваат на хартија?