Реџеп Тајип Ердоган утре во Бишкек ќе му понуди на Владимир Путин Анкара повторно да седне на местото на посредник меѓу Москва и Киев. Информацијата доаѓа од извор во турската влада: Турција е подготвена да придонесе за решавање на конфликтот и да посредува меѓу страните.

Понудата не е нова. Токму тоа е и најинтересниот дел од неа.

Анкара веќе го пробала ова

Уште во 2022 година Истанбул беше домаќин на првите сериозни директни преговори меѓу Русија и Украина. Подоцна, заедно со Обединетите нации, Турција беше дел од договорот што овозможи извоз на украинско жито преку Црното Море. Ниту едното, ниту другото не прерасна во траен политички договор.

Позицијата на Турција е таа што ѝ ја овозможува улогата: членка на НАТО, поддржува територијален интегритет на Украина, но никогаш не се приклучи на западните санкции против Русија. Кога сите други ги затворија каналите, Анкара ги држи отворени и кон Москва и кон Киев. Тоа е реалполитика во нејзиниот најчист облик – и функционира, барем за оној што ја води.

Москва вели дека вратата не е затворена, но има услови

Кремљ со месеци ја повторува истата формулација: Русија не ја затворила вратата за преговори, но секој договор мора да ја земе предвид состојбата на фронтот и руските услови. Портпаролот Дмитриј Песков во средината на јули рече дека нема директни изгледи за обновување на преговорите со Киев, но дека Москва останува отворена за нив.

Путин отиде чекор понатаму кон крајот на јуни: Русија е подготвена за мировни преговори врз основа на договорите постигнати во Истанбул, модалитетите разгледувани во Анкара и, како што нагласи, „реалноста на терен“.

Таа последна фраза е целата поента. За Москва, „реалноста на терен“ значи дека четири и пол години војна не може да се избришат и да се врати преговарачката маса од 2022 година. За Киев, признавањето на промените на границите како свршен чин е точно она што не доаѓа предвид. Двете страни велат дека се отворени за преговори – и двете дефинираат почетна точка што другата не ја прифаќа.

Црното Море влегува директно во разговорот

Другиот голем дел од средбата е Црното Море. Рускиот претседателски советник Јуриј Ушаков веќе потврди дека двајцата ќе разговараат за состојбата во црноморскиот басен. Нападите врз пристаништа, бродови и логистичка инфраструктура повторно ја враќаат таа тема на маса.

За Турција тоа не е апстрактна дипломатија. Таа ги контролира Босфорот и Дарданелите и практично е клучната држава за воениот и трговскиот режим на целото Црно Море. Анкара не нуди само простор за средби – има директен интерес конфликтот да не се прелее на поморските правци што водат до нејзините брегови.

Зошто токму сега

Понудата доаѓа во момент кога и Вашингтон бара начин да го оживее дипломатскиот канал. Директорот на ЦИА Џон Ратклиф, за време на неодамнешна тајна посета на Москва, ја лансираше идејата за средба меѓу Доналд Трамп, Путин и Володимир Зеленски.

Средбата во Бишкек е закажана веднаш по главните настани на самитот на Шангајската организација за соработка. Турција не е полноправна членка, туку партнер во дијалог – но Ердоган со години ја користи таа организација за да ги зајакне односите со Русија, Кина и централноазиските држави.

Значи, три страни истовремено бараат врата назад кон преговарачката маса, а никој не кажува под кои услови би ја отвориле. Дали ова е вистински пресврт или уште еден круг на дипломатска фотосесија, ќе се види по Бишкек – но не по соопштенијата од Бишкек.