Норвешка ја погреба својата долгогодишна константа. Харалд Петти, кралот што седеше на престолот повеќе од три децении, беше испратен со крунисаниот меч и со најпрестижната круна на кралството, а ковчегот низ ходниците на дворецот го носеа неговите најблиски. Меѓу нив, на видно место, стоеше и Мариус Борг Хојби.

Тоа име во Норвешка последниве две години не се изговараше без непријатна пауза. Во јуни оваа година судот во Осло го прогласи за виновен по 34 од вкупно 40 точки на обвинението, меѓу нив две за силување, семејно насилство, физички напад, поседување и трговија со наркотици и повеќекратно кршење на мерките за држење дистанца. Казната е четири години затвор. По две други точки за сексуален напад беше ослободен, а неговите адвокати најавија жалба на пресудите за силување и на дел од епизодите со насилство.

И покрај сето тоа, тој беше во поворката. Не некаде отстрана, туку напред.

Како воопшто дојде дотаму

Мариус влезе во дворецот во 2001 година, кога тогашниот престолонаследник Хокон се ожени со Мете-Марит – жена без аристократско потекло, самохрана мајка со дете од претходна врска. Норвешкиот двор тогаш направи нешто што повеќето европски дворови не би го дозволиле: го прифати детето како свое. Хокон го воспитуваше рамноправно со принцезата Ингрид Александра и принцот Свере Магнус. Биолошкиот татко на момчето во тоа време издржуваше затворска казна за насилни дела и дрога, па врската со кралското семејство остана единствената што функционираше.

Резултатот е тоа што сега го гледаме: човек без титула, без династички права и без ниту еден чекор во редот на наследување, кој сепак стои таму каде што стојат внуците.

Прашањето што норвешките медиуми го поставуваат гласно

Од 2024 година наваму, кога апсењата почнаа да се редат, во Норвешка се води расправа што ретко се води за кралски дом: дали полицијата постапувала со него како со кој било друг. Тоа не е бесмислено прашање. Човек кој со месеци беше приведуван и пуштан, а потоа осуден по 34 точки, добива дозвола да го посети „дедо си“ во Националната болница во часовите пред смртта.

Дворот не се извинуваше за тоа. Напротив – на 25 август го објави дотогаш невиден кадар од меденото патување на Хокон и Мете-Марит, на кој се гледа дека момчето било со нив и тогаш. Тоа не е фотографија што излегува случајно. Тоа е порака.

Во првото обраќање до нацијата, новиот крал Хокон Осми го спомна и него како свој син.

Каде е тука линијата

Балканот ја знае оваа сцена под друго име. Секое семејство има човек за кој сите знаат сè, а на погребот сепак стои напред, затоа што семејството е семејство. Разликата е што кај норвешкото семејство погребот се пренесува во живо и се плаќа од буџет.

И токму тука лежи неудобноста. Приватното право на едно семејство да не се откаже од своето дете е нешто што малкумина би го оспориле. Но дворот не е приватно семејство – тој е институција со уставна функција, а секој кадар од неа е политичка изјава, сакале тие или не. Мариус Борг нема да наследи ништо. Она што го доби е нешто потешко за одземање од титула: место во кадарот.