Драшко Станивуковиќ, градоначалникот на Бања Лука, ќе присуствува на погребот на Ратко Младиќ и се надева дека тој ден ќе биде прогласен за ден на жалост. Кога го прашаа дали тоа е глорификација на воени злосторства, одговори со прашање: „Каков е тоа бесрамен термин, каква глорификација?“

Неговата верзија е дека Младиќ бил генерал кој „не си ја избрал професијата, туку професијата го избрала него во најлошите времиња за да ја брани татковината“. Присуството на погребот, вели, е природен израз на почит кон загинатите војници на Војската на Република Српска. Очекува денот на погребот да биде прогласен за ден на жалост на сите српски територии.

За можните правни последици – а против него веќе се води постапка – Станивуковиќ е краток: „Не ми е гајле за тоа воопшто. Она што го знам е вистината, и таа останува вистина.“

Што вели пресудата, а што не вели градоначалникот

Младиќ почина на 27 август во притворската единица во Хаг. Осуден е за најтешките злосторства сторени во војните во Хрватска и во Босна и Херцеговина, вклучително и геноцидот во Сребреница, каде што беа убиени над 8.000 Бошњаци, мажи и момчиња. Тоа не е спорна интерпретација – тоа е правосилна пресуда на меѓународен суд.

Во целата изјава на Станивуковиќ, Сребреница не се спомнува ниту еднаш. Има татковина, има загинати војници, има НАТО што бомбардирал, има свет што бил против нив. Нема осум илјади имиња. Тоа не е испуштен детал – тоа е целата конструкција: кога од биографијата на еден човек ќе го извадиш најтешкиот дел, останува само генерал што ја бранел својата земја.

Прашањето не е за човекот, туку за функцијата

Станивуковиќ има право на свое мислење како граѓанин. Но тој не зборува како граѓанин – зборува како градоначалник на најголемиот град во Република Српска, и тоа за прогласување на официјален ден на жалост. Тоа е институционален чин, не приватна почит. Разликата е суштинска, и токму таа разлика е она што прави овој случај да не биде само уште една изјава.

Балканот има долга практика на договорено паметење – секој се сеќава на своите жртви со полна прецизност, а на туѓите со магла. Триесет години подоцна, во градовите се менуваат градоначалниците, но реченицата „целиот свет беше против нас“ се пренесува непроменета, како наследство што никој не сака да го отвори.