Европската комисија следната недела го претставува предлог-Законот за прифатливо домување. Специјалниот комитет за станбената криза во Европскиот парламент се состанува истиот ден, каде што комесарот за енергија и домување Ден Јергенсен ќе го изложи нацртот пред европратениците.

Бројките зад тој нацрт ја објаснуваат брзината. Од 2013 година цените на становите и куќите во ЕУ пораснале за повеќе од 60 отсто. Просечните кирии – за околу 20 отсто, но во градовите значително повеќе. И тоа не се цени на пазар без стан: според проценките на Комисијата, околу 20 отсто од домовите во ЕУ се празни.

Дваесет отсто празен станбен фонд и криза со домување во иста реченица е податок што бара пауза. Тоа не е недостиг на ѕидови – тоа е ѕидови што стојат надвор од пазарот на луѓето кои бараат каде да живеат.

Еден дел од објаснувањето Комисијата го именува директно: краткорочниот наем. Бројот на ноќевања резервирани преку големите онлајн платформи во 2024 година достигнал околу 854 милиони – за 93 отсто повеќе во споредба со 2018 година. Комисијата внимава да не го прогласи за единствена причина за кризата, но забележува дека во најоптоварените градови и туристички области дополнително го намалува бројот на домови достапни за долгорочно живеење.

Сметката за решението е соодветно голема. Комисијата проценува дека Европа треба да обезбедува повеќе од два милиони станбени единици годишно за актуелната побарувачка – од нив околу 650.000 како дополнителни, надвор од приближно 1,6 милиони што веќе се градат. Инвестицијата: околу 153 милијарди евра годишно.

Тука доаѓа и границата на целата операција. Станбената политика останува во надлежност на земјите-членки. ЕУ може да понуди финансиски инструменти, координација и заеднички правила – не може да изгради ниту еден стан наместо некоја влада. Планот за прифатливо домување, првиот во историјата на Комисијата, беше претставен во декември минатата година. Законот што сега следува треба да им даде алатки на националните, регионалните и локалните власти: поголема станбена понуда, подобро искористување на празните објекти, развој на социјалното домување, поедноставени процедури за планирање и градба, и мерки за краткорочниот наем.

Алатки, значи. Дали некој ќе ги земе в раце е сосема друго прашање, и одговорот на него не се носи во Брисел.

Она што вреди да се задржи од целата вежба е методот, не законот. Комисијата прво изброила колку домови стојат празни, па потоа предложила што со нив. Тоа е редоследот што му недостасува на секој станбен план што почнува со ветување за нова градба.