Постои фирма чиј производ не е апликација, ниту чип, ниту модел. Нејзиниот производ се – други фирми. UP.Labs, која отсега работи под името Vantora, собра 100 милиони долари од инвестицискиот фонд Silversmith Capital Partners. Тоа ѝ е прва инвестиција однадвор откако е основана во 2022 година.

Моделот е едноставен и, ако се гледа одблизу, прилично стар. Vantora гради стартапи по нарачка на големи корпорации. Клиентите не се публика – тие се првите инвеститори и првите купувачи истовремено. На списокот се Alaska Airlines, Porsche (првиот партнер, уште од 2022), J.B. Hunt, Wabash и TDG, матичната фирма на Ashley Furniture, плус партнери од индустриското производство и од секторот нафта и гас што не сакаат да се именуваат.

Она што се смени оваа година е каде завршуваат тие стартапи. Досега се правеа за да излезат на пазар. Сега партнерот има опција новата фирма да ја впие во сопственото работење и да ја задржи за себе. Основачот и извршен директор Џон Куолт тоа го нарекува „сопствен тек на спојувања и преземања“ – што е поубав начин да се каже дека корпорацијата го плаќа развојот, па потоа го зема производот и не го дели со никого.

Зошто воопшто се сменија. Куолт вели дека со стариот модел ги пропуштале најдобрите идеи. „Промашувавме кај најголемите проблеми со вредност, кои имаа и најголем потенцијал токму поради тоа“, вели тој. Дава и конкретен пример со J.B. Hunt: „Рекоа – нема шанси ова да го изнесете во светот – и затоа ја отфрливме идејата.“ Со новиот модел таквите идеи повеќе не се отфрлаат, бидејќи никогаш и не излегуваат надвор.

Тој преврт ја турна фирмата длабоко во она што индустријата го нарекува физичка вештачка интелигенција – софтвер што управува со машини, камиони, фабрики и авиони, наместо со текст на екран. Досегашните проекти на Vantora се токму од автомобилскиот, авијацискиот и логистичкиот сектор.

Вреди да се забележи што значи тоа за секој што сака да влезе во истата игра. Кога иновацијата се преселува внатре во големите корпорации и излегува само како нивен интерен систем, не останува ништо што некој друг може да го купи, лиценцира или копира. Стариот циклус – стартап расте, се докажува, па го купува голем играч – барем оставаше траги во јавноста. Овој не остава ни толку.

Инвестиција од 100 милиони долари во фирма што гради фирми за туѓа сметка е и јасна порака за тоа каде се преселува моќта. Не кај оној што има идеја, туку кај оној што има камиони, авиони и фабрики на кои идејата може да се пушти.