Пентагон ќе го стрела Нидал Хасан пред камера: прво јавно погубување во САД во речиси сто години

Поранешниот мајор на американската армија Нидал Хасан ќе биде стрелан на 3 декември во базата Форт Худ во Тексас. Тоа е одлука на Пентагон, одобрена од Доналд Трамп. Новото е дека министерот за одбрана Пит Хегсет сака сите да гледаат. „Ќе се погрижиме луѓето да можат да го гледаат, да биде јавно“, изјави Хегсет, а потоа на X потврди дека погубувањето ќе се пренесува во живо на интернет.

Ако се случи, ќе биде прво воено погубување во САД во повеќе од 60 години, прво со стрелање од крајот на Втората светска војна и, според извештаите, прво јавно погубување во Америка во речиси сто години. Последното воено погубување е извршено во 1961 година со бесење. Последното стрелање – во 1945 година, кога војникот Еди Словик беше погубен поради дезертерство.

Злосторството не е спорно

Хасан, воен психијатар, на 5 ноември 2009 година отвори оган во медицинска зграда во Форт Худ, каде војниците чекаа на прегледи пред заминување на мисија. Уби 13 невооружени луѓе. Пред воениот суд во 2013 година изјави дека верувал оти со тоа ги штити муслиманите и талибанците во Авганистан. Тоа беше негов избор и неговото злосторство.

Но прашањето што го отвора Хегсет не е дали Хасан е виновен. Прашањето е зошто смртта на еден осуденик треба да се претвори во емисија. На прашањето дали Хасан имал последни желби или му се обратил на Трамп, министерот одговори: „Не ме интересира. Се гледаме на 3 декември.“ Стрелачкиот вод ќе биде составен од војници – „токму онака како што треба да биде“, рече Хегсет.

Правниците: „Ова му припаѓа на средниот век“

Адвокатот Џон Милс, кој застапува осудени на смрт, вели дека преносот во живо нема преседан во модерното време и стои на правно несигурен терен. Жалбената постапка на Хасан не е завршена и тој најверојатно ќе бара ревизија пред сојузен суд, што може да го одложи извршувањето. „Обидот за пренос во живо и стрелањето се само привлекување внимание од Трамповата администрација“, вели Милс. Јуџин Фидел, предавач на Правниот факултет на Јеил, е уште поостар: „Преносот на погубување во живо му припаѓа на средниот век. Мислев дека како општество сме го надраснале тоа.“

Професорката Дебора Дено од Универзитетот Фордам гледа друг агол: повеќе од половина од Американците ја поддржуваат смртната казна, иако бројот опаѓа. Преносот би ги соочил со она што поддржуваат. „Ако сакате смртна казна, ќе ви покажеме како се извршува.“

Останува и техничко прашање – каде? Meta изречно забранува пренос на смртна казна во живо, TikTok не дозволува вознемирувачка содржина, а X отстранува снимки од нечија смрт ако семејството побара. Truth Social, платформата во Трампова сопственост, воопшто нема опција за пренос во живо.

Трамп и јавните погубувања

Трамп одамна ја поддржува смртната казна. Уште во 1989 година плати оглас во „Њујорк тајмс“ барајќи погубување за петмина тинејџери од случајот „Централ парк“ – момчиња кои подоцна беа целосно ослободени од обвинението. А пред нападот на Иран годинава, ги осудуваше јавните погубувања во таа земја. По враќањето во Белата куќа го укина мораториумот на Џо Бајден за сојузни погубувања.

Македонскиот Устав од 1991 година смртна казна не дозволува. Во Америка, пак, државата се подготвува да ја стави на екран. Кога правдата мора да има публика за да важи, кому всушност е наменета – на жртвите од Форт Худ или на гласачите?