ЕУ тајно се подготвува за хибриден напад со мртви: „Порано или подоцна ќе има жртви“

Амбасадорите на сите 27 членки на ЕУ последните недели се состануваат во „ограничен формат“ – без мобилни телефони, без помошници. Темата е сценарио од кошмарите: голем хибриден напад во кој ќе загинат неколку граѓани на Унијата. Според пет европски дипломати и функционери кои зборувале за Politico под услов на анонимност, тоа сценарио е сè поверојатно.

Разговорите се засилиле откако во август на аеродромот во Лајпциг беше пронајден дрон со експлозив. „Мора да бидеме подготвени за нешто сериозно. За жал, Лајпциг ни покажа дека многу сериозен инцидент, нешто што би предизвикало повеќе жртви, не е незамислив“, признал висок европски дипломат. Друг функционер е уште подиректен: „Со оглед на обемот на руските активности, порано или подоцна сигурно ќе има жртви. Чиста среќа е што досега ги немало“.

Хибридна војна секој ден

ЕУ речиси секојдневно добива извештаи за таканаречени хибридни напади – диверзии, сајбер-напади и тајни операции што остануваат под прагот на отворен воен чин. Списокот е долг: дронот во Лајпциг, сомнителниот пожар на полската земна станица што управува со комуникациите на Starlink, планот за поставување запаливи направи во транспортни јазли низ ЕУ и Велика Британија. И најсвежо – товарниот брод потопен со дронови во бугарската економска зона во Црното Море, чии морнари се водат за исчезнати.

„Прилично е очигледно дека, додека Русија користи сè посмртоносни средства за да ја тестира нашата подготвеност, во одреден момент ќе има жртви“, вели Теија Тиликаинен, директорката на Европскиот центар за извонредност за справување со хибридни закани. Еден дипломат на НАТО признава дека, ако загинат граѓани на некоја сојузничка земја, притисокот да се дејствува ќе биде огромен.

Кој одлучува кога ќе се случи?

Тука почнуваат проблемите. Дел од главните градови сметаат дека Унијата го пречекорува својот мандат и ја дуплира работата на НАТО, сојузот што речиси осум децении е темел на европската безбедност. „Ако дојде до забуна или дуплирање, тоа може да го забави одлучувањето, а времето е секогаш пресудно“, предупреди Оана Лунгеску, поранешна портпаролка на НАТО. Урсула фон дер Лајен во меѓувреме турка „протокол за итни безбедносни ситуации“ и Европски совет за безбедност, кои треба да се најдат во Европската безбедносна стратегија на почетокот на ноември. Дел од дипломатите одговараат дека механизмите веќе постојат и дека интегрираниот политички одговор на кризи добро функционирал и за време на пандемијата.

Има и полош проблем – довербата. Неколку дипломати се жалат дека ЕУ нема сигурни канали за комуникација. Извештаите дека поранешниот унгарски министер за надворешни работи ги пренесувал содржините од разговорите на лидерите на својот руски колега натерале дел од престолнините најчувствителните информации да ги чуваат само во рамките на НАТО. „Или завршуваат во медиумите или одат право во Москва“, вели дипломат од една држава на источното крило.

Значи, Унијата се подготвува за напад што го смета за неизбежен, а сè уште не се договорила ни кој ќе ја крене слушалката кога ќе се случи, ни дали на масата смее да се каже сè што се знае. Балканот, со потонатиот брод во бугарските води, е многу поблиску до таа маса отколку што изгледа. Дали некоја влада во регионот воопшто има ваков план – или ќе се чека првата жртва за да се напише?