Архитект Хаиме Салва: распоредот на домот е поважен од секој материјал – и трите работи на кои не смеете да штедите при реновирање

Повеќето реновации почнуваат со каталог на плочки и завршуваат со фотографија за пријателите. Шпанскиот архитект Хаиме Салва, од студиото Jaime Salvá Arquitectura & Interiorismo, предлага поинаков почеток: добрата реновација не треба да даде само поубав стан, туку дом во кој навистина подобро се живее. Одржливоста, според него, не е само соларен панел на покривот – туку и куќа што нема да застари за неколку години.

Куќа што старее добро не се обидува да изгледа нова засекогаш

Неговата дефиниција е кратка: „Добро да се дизајнира она што ќе остане, а да се остави слобода да се менува она што неизбежно ќе се смени.“ Куќата старее добро кога минувањето на времето било предвидено уште во проектот – кога и понатаму им служи на станарите, кога материјалите добиваат патина наместо оштетувања и кога лесно се одржува и поправа. Каменот, дрвото и металот можат убаво да остарат, ако тоа е планирано од почеток. И, што е најважно, домот мора да ги поднесе промените во семејството: нови бебиња, тинејџери што заминуваат на студии, родители што остаруваат.

Грешките што ја стареат куќата пред време

Салва ги набројува без многу дипломатија. Прво, дизајн за финалната фотографија, а не за секојдневието. Второ, премногу специфични простории во кои мебелот може да стои само на еден начин. Трето, комплицирани градежни решенија. И четврто, тешко одржување: инсталации до кои не се стигнува, стакло што не може да се исчисти, премногу елементи по мерка и технологија што за неколку години ја губи поддршката. Едноставните, добро изведени системи обично значат помалку дефекти и полесно одржување. Колку „паметни“ станови по пет години имаат прекинувачи што никој не знае како да ги поправи?

Распоредот е поважен од секој материјал

Ова е можеби најважната реченица во разговорот: добриот распоред има поголемо влијание врз долговечноста на домот отколку кој било материјал или завршна обработка, затоа што животот се менува побрзо од зградите. Салва не тврди дека знае како ќе живееме за 20 или 30 години. Затоа препорачува добри пропорции на просториите, достапни инсталации, јасна конструкција, простори за повеќе намени и движење без бариери. Работата од дома, технологијата и новите семејни модели не беа добро предвидени во минатото – но, вели тој, резерва може да се вгради во проектот.

Ни ѕидови насекаде, ни сосема отворен простор

Архитектот предупредува на две крајности. Становите исечени на премногу мали соби лошо стареат, но исто толку лошо можат да остарат и целосно отворените простори кога ќе затреба приватност, звучна изолација или заеднички живот на повеќе генерации. Неговото решение се степени на поврзаност – на пример, кујна што е отворена кон дневната соба, но може да се затвори. „Флексибилноста не значи помалку ѕидови, туку добро смислени прегради“, вели тој. Затоа се важни и „корисните ѕидови“: местото на вратите и прозорците одредува каде ќе стои мебелот во наредните децении.

Собата што ја гледате денес и онаа што може да биде утре

Спалната соба утре може да биде канцеларија, детска соба, ателје, мала теретана или соба за гости. За тоа треба да се размислува однапред: каде може да оди мебелот, каде е оставата, колку е звучно изолирана и каде се приклучоците за струја и интернет. Соба близу бања, до која се стига без скалила, носи дополнителна флексибилност. Лизгачките врати, подвижните ѕидови и модуларните системи помагаат, но не смеат да бидат цел сами по себе – Салва претпочита природно флексибилна архитектура, а механизмите ги користи само таму каде што навистина додаваат вредност.

Сонце, сенка и промаја пред клима-уредот

Ориентацијата на домот, заштитата од сонце – тенди, ролетни, ламели, растенија – и природното проветрување се поважни од клима-уредот. Добар пример е пасивна куќа на студиото Slow Studio, проектирана за вкрстено проветрување. Удобноста почнува пред машината, а не со неа.

Трендовите од Instagram и Pinterest

Салва не отфрла ниту еден тренд однапред. Ламелите од дрво, заоблените ѕидови, ЛЕД-линиите, континуираните подови и монохроматските палети можат да функционираат на вистинското место. „Она што најверојатно ќе остари најлошо е нивното безразборно повторување“, вели тој. Неговото правило: трајните одлуки нека бидат воздржани, а слоевите што лесно се менуваат – текстил, бои, украси – нека бидат поразиграни.

Дом за сите животни етапи

Универзалниот дизајн не е само за постарите: туш во ниво со подот, без непотребни скали и со удобни премини им користи на децата, на родителите со колички, на некој со скршена нога и на старите луѓе. Кај куќи на повеќе ката, местото за иден лифт може да се предвиди уште на почетокот. Истражувањата сугерираат домот да се прилагодува меѓу 55 и 65 години возраст – додека сè уште имате сила да го организирате тоа.

Каде да не штедите

Ако реновирате, архитектот издвојува три места на кои штедењето скапо се плаќа. Првото е проектот, затоа што планирањето е речиси секогаш поевтино од подоцнежните поправки. Второто е обвивката на зградата и удобноста: изолација, столарија, стакло и звучна заштита. Третото се инсталациите – добро димензионирани, ефикасни, достапни и поправливи, а не нужно најскапата технологија. Каучот може да се замени. Лошата изолација – многу потешко.

И пред сè, реновирањето почнува со дијагноза: фасадата, покривот, столаријата, термичките мостови, заштитата од сонце, проветрувањето, надворешната бучава и инсталациите. Ако ги менувате прозорците, мора повторно да размислите за проветрувањето. Целта е дом што е потивок, со постојана температура, енергетски ефикасен и попријатен за живеење. Колку реновации, наместо со прозорците и изолацијата, почнуваат со новата плочка во бањата?