Уставниот суд не одлучи дали линеарното покачување на пензиите е уставно: одредбата во меѓувреме „истече“

Уставниот суд на седницата на 21 октомври ја отфрли иницијативата за линеарното покачување на пензиите. Но не затоа што утврдил дека е уставно. И не затоа што утврдил дека е неуставно. Туку затоа што одредбата – во меѓувреме – престанала да важи.

Станува збор за член 2 од измените на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, кој го регулираше усогласувањето на пензиите на 1 септември 2025 и на 1 март 2026 година. Сите пензионери добија зголемување во еднаков паричен износ, без оглед на тоа колкава им е пензијата. Судот оцени дека одредбата има „времен карактер“, по чиј истек престанала нејзината примена, па постои „процесна пречка“ мериторно да се одлучува.

Подносителите на иницијативата тврдеа дека токму тоа е дискриминација. Во иницијативата по предметот У.бр.96/2025 се наведува дека „без објективно и разумно оправдување се фаворизира една категорија пензионери со ниски пензии на сметка на друга“, а пензионерите со повисоки пензии, засновани на подолг стаж и поголеми придонеси, добиваат помало зголемување во проценти. Нивниот збор: еднаков третман на нееднакви ситуации.

Ова не е првпат Судот да не каже ништо по суштината. Во март 2026 предлогот за укинување на член 2 не доби доволно судиски гласови и постапката беше запрена. Сега – процесни причини. Исходот не се менува: прашањето дали државата смее да ги изедначува пензиите на штета на оние што повеќе вложиле остана без одговор, а законот одработи целосно.

Што значи тоа за пензионерите? Ништо ново во паричникот. Одлуката не воведува ново покачување и не ги менува веќе исплатените пензии. Но остава горчлива поука за секоја идна времена одредба: ако одлуката дојде откако одредбата престанала да важи, прашањето за уставноста едноставно „истекува“. Кој тогаш ги штити правата на оние што биле оштетени додека законот важел?