Ministri i Jashtëm rus Sergej Lavrov në një forum në Moskë, dedikuar pikërisht lajmeve të rreme, tërheqi linjën që shumë në Ballkan e tërheqin me dekada, vetëm nga ana tjetër e mikrofonit. Lufta informative, thua ai, nuk filloi as sot as dje - dhe menjëherë u kthye në vitin 1999.

Forumi „Dialog për lajme të rreme 4.0“ mblodhi mbi 2.000 pjesëmarrës nga rreth 80 vende. Lavrov pretendon se para atakut të NATO-s ndaj RF të Jugosllavisë, me ndihmën e bashkëpunëtorëve amerikanë në OSBE, u organizua një provokim i hapur në territorin e Serbisë për të filluar agresionin. Ai edhe më parë këtë pohim e lidhte drejtpërdrejt me rastin Raçak të 15 janarit 1999 dhe me rolin e shefit të atëhershëm të Misionit Verifikues të OSBE-së në Kosovë, diplomatit amerikan Uilliam Voker. Raçaku, sipas tij, ishte „shkrepësi“.

NATO filloi bombardimin më 24 mars 1999 dhe atëherë kumtoi se operacioni u ndërmarr pas dështimit të përpjekjeve diplomatike për zgjidhjen e krizës kosovare. I njëjti datë, dy sqarime të kundërta që prej atëherë kurrë nuk u takuan. Ballkani këtë scenë e di përmendsh.

Nga Jugosllavia drejt në Irak

Shembulli i dytë që Lavrovi e nxorri është më i rëndë për t'u hedhur poshtë. Më 5 shkurt 2003, sekretari i atëhershëm amerikan i shtetit Kolin Pauell qëndroi para Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe paraqiti pohime të zbulimit se regjimi i Sadam Huseinit disponon programe dhe rezerva armësh për shkatërrim masiv. Si ilustrim vizual përdori një epruvetë të vogël me pluhur të bardhë.

Hetimi i mëvonshëm i Iraq Survey Group amerikan nuk gjeti rezerva të tilla. Dokumentet e CIA-s për punën e atij grupi përmendin se udhëheqësi i atëhershëm i tij Dejvid Kej qysh kah fundi i 2003-shit përfundoi se nuk ekzistojnë. Departamenti i Shtetit edhe sot në arkiv ruan të gjithë paraqitjen e Pauellit dhe materialet e përdorura atë ditë - gjë që do të thotë se askush nuk fsheh asgjë. Thjesht mbetet atje, si eksponat.

„Doli se e gjithë ajo ishte gënjeshtër“, porositi Lavrovi.

Diagnoza e saktë nga mjeku i gabuar

Këtu fillon pjesa e rëndë. Mekanizmi që Lavrovi përshkruan - shpejt krijohet një pohim, për dy-tre ditë fryhet deri në përmasa katastrofe botërore, e vendimi bie para se publiku t'i marrë të gjitha faktet - është real. Iraku e dëshmoi. Shumë njerëz në këto hapësira e jetuan edhe më parë.

Por i njëjti mekanizëm nuk është ekskluzivitet i asnjërit. Moska e përdor në botim të vet me të njëjtën precizitet, e forumi në të cilin u thua kjo është literalisht i organizuar në vendin që e udhëheq. Kjo nuk e bën diagnozën më pak të saktë. E bën mjekun interesant.

Poenta që vlen të mbahet është më e qetë se titujt: edhe në 1999 edhe në 2003 vendimi erdhi para provës, e prova pastaj i përshtatej vendimit. Kush e thotë atë në vitin 2026, është më pak e rëndësishme se fakti që edhe tani ka nevojë të thuhet.

Prandaj pyetja e vetme që lë kuptim është kujt i besohet tani, kur secila anë tashmë organizon forumin e vet dhe zgjedh datën nga e cila e numëron historinë.