Битката за Изборниот законик: една изборна единица што никому голем не му одговара, а електронско гласање што одеднаш е приоритет

Расправата за новиот Изборен законик повторно ги извади на површина старите линии на поделба меѓу партиите – и тие линии, како и обично, се повлечени таму каде им одговара на најголемите. Левица тврди дека изјавите на власта дека нивните барања биле прифатени „не се точни”, и дека главното барање – една изборна единица – е одбиено.

Поентата што Левица ја истакнува е остра: една изборна единица не е ново барање измислено преку ноќ – за неа се зборува со децении, и таа стои запишана дури и во партиската програма на ВМРО-ДПМНЕ. Работната група за измена на законикот воопшто била формирана токму поради тоа прашање. А сега, велат, во предложениот текст се вградени политички условувања, а исфрлени се дури и решенијата околу кои имало консензус.

Најинтересна е тезата за приоритетите. Власта, тврди Левица, го наметнува електронското гласање на Македонците од странство како „најважно прашање за демократијата”. Но тоа никогаш не било препорака на меѓународните набљудувачи, ниту причина за формирање на работната група. Со други зборови – се менува фокусот од она што навистина би го направило натпреварот поправеден кон нешто што звучи модерно, но не ја допира сржта.

А сржта, според оваа критика, е едноставна: една изборна единица не им одговара на големите партии, зашто го намалува ефектот од изборниот инженеринг и создава поправеден натпревар. Промена на изборниот модел наводно е „преголем чекор”, но промена на начинот на гласање само за одредена група одеднаш е возможна. Кога правилата постојано се менуваат така што системот останува ист, вреди да се праша кој навистина има корист од тоа.

Ова е стара балканска приказна. Секоја власт што стигнала на врв го брани системот што ѝ овозможил да стигне таму. Црвените линии, ако веќе постојат, би требало да се повлечат околу правилата што создаваат поправеден натпревар – не околу изговорите што го зачувуваат постојниот. Дали новиот законик ќе биде вистинска реформа или само преуредување на истата шема во корист на истите, ќе покаже конечниот текст. Досега, шемата изгледа познато.