Пред Институтот за судска медицина, на текот на судењето за пожарот во дискотеката „Пулс” во Кочани, беа дадени детали за она како точно изгубиле живот 59 жртви. Експертите потврдија – токсични гасови, недостаток на кислород во просторот, и компресивна асфиксија, со температура која во моментите на најголема интензитет достигнала околу 700 степени Целзиусови.

Во некои тела беше детектиран и цијанид, но експертите подвлекоа дека тој не е „доминантен фактор за смртта”. Тоа што ги убивало људите, всушност, е комбинација. Јаглерод моноксид во простор без вентилација. Дим кој ги уништува плувните структури. Згуснат збор луѓе кои се валаат еден врз друг во паника. И загушлив воздух кој не дава доволно простор за дишење ни на оние кои стасуваат до излезот.

„Карактеристиките на пожарот во „Пулс” се исти како и во многу други пожари во затворени простори,” сведочи експертот – формулација која на некое ниво е техничка вистина, но политички е тешка. Бидејќи токму она „исти како и во многу други” е она што не смее да биде. Пожарот во „Пулс” не беше прв таков случај во затворен дискотечен простор. И прашањето кое ние од Метла повторно ќе го поставиме – што направи системот за да биде последен?

Дозволите за дискотеката, проверките на пожарната безбедност, бројот на излези, состојбата на изолацијата, ноќниот капацитет наспроти издадените дозволи – сите се прашања кои се поставуваат само после трагедија. Како што се поставуваа после Кочани, така ќе се поставуваат и после следната. Бидејќи системот – секаде на Балканот – функционира на исти принцип. Прво се случува, потоа се истражува, потоа се заборава, потоа повторно се случува. Кругот не запира.

За семејствата на жртвите, овие технички детали од судењето се само дополнителна болка. За нас како общество, тие се обвинение – не на еден сопственик на дискотека, туку на сите институции кои требаат да ги превенираат вакви настани. И на гражданите кои продолжуваме да влеземе во простори без излез, без изолација, без план – бидејќи тие „забавни” простори ретко ги бараме провереносни.