„Земете оружје“: плакати до рускојазичните во Естонија кружат по Телеграм, а потврда дека навистина висат по улиците нема

По руските општествени мрежи во последните денови кружат пораки до рускојазичното население во Естонија: да земе оружје, затоа што во спротивно може да потече крв. Тврдењата дека пораките се залепени и како плакати по улиците засега не се потврдени од официјални естонски извори. Ги шират, пред сè, руски Телеграм-канали.

Потоа дојде фотографијата. Диверзантско-јуришната извидувачка група „Русич“ кон крајот на септември на својот Телеграм-канал објави слика од тројца вооружени мажи во целосна воена опрема, со кратка порака: „Подрачје на Нарва. 2026 година.“ Каде е направена сликата, не е кажано. Од самата објава не може да се утврди дали мажите биле во Естонија, на руската страна од границата или на сосема друго место.

„Русич“ не е некаков анонимен профил. Тоа е руска паравоена формација што се борела во Украина, а американското Министерство за финансии уште во 2022 година ја стави под санкции, опишувајќи ја како неонацистичка паравоена формација што војувала заедно со руските сили. Кога таква група пишува „Нарва, 2026“, тоа не е туристичка разгледница.

Зошто токму Нарва? Градот лежи непосредно наспроти рускиот Ивангород, двете страни ги дели реката Нарва, а голем дел од жителите зборуваат руски. Уште напролет на Телеграм, ВКонтакте и ТикТок се појавија профили што ја промовираа идејата за отцепување на Нарва и округот Ида-Виру и за создавање таканаречена „Нарвска Народна Република“, со знаме, грб, нови граници и воена симболика, а во дел од објавите и со повици на насилство и саботажи.

Естонската Служба за внатрешна безбедност тогаш соопшти дека не гледа доказ за вистинско сепаратистичко движење на терен и целата појава ја опиша како информациска операција чија цел е да посее страв и поделби во општеството. Дури и авторите на естонскиот проект „Пропастоп“, кои први детално ги истражувале тие профили, подоцна предупредија дека медиумското внимание станало несразмерно со вистинскиот обем на активноста. Најголемиот успех на ваква операција не е на терен, туку во насловите што ја раздуваат.

Во истите денови се случи и инцидент на море. Руската гранична служба го запре товарниот брод „Вестерботен“, под кипарско знаме, кој пловел од Шведска кон естонското пристаниште Силамае. Бродот минувал низ руски територијални води, но по рута по која трговските бродови, според постојниот режим на пловидба, имаат право да минуваат, бидејќи е побезбедна за поголеми бродови од плиткиот дел на естонските води. Неколку часа стоел закотвен, руската страна не соопшти дека екипажот направил прекршок, а потоа бродот е пуштен и продолжил кон Естонија.

Засега нема потврда дека пораките што се шират се подготовка за вистинска вооружена акција во Нарва. Но за неколку дена естонско-руската граница повторно е во центарот на вниманието, а страв и поделби се токму она што естонската безбедносна служба го опиша како цел на ваквите операции. Балканот ја памети оваа низа: прво нови мапи и знамиња на хартија, потоа самопрогласени републики. Затоа вистинското прашање не е дали плакатите навистина висат по ѕидовите во Нарва, туку кому му користи кога доволно луѓе веруваат дека висат.