Добрата меморија е најпрепознатливиот знак на здрав мозок – но е далеку од единствениот. Невронауката денес гледа на мозокот не како на тврд диск за помнење, туку како на жив, променлив систем што се прилагодува со секое искуство. И токму во таа способност за прилагодување се крие повеќето од она што го нарекуваме „здрав ум”.

Стручњаците набројуваат шест особини што здравиот мозок ги дели, и интересно е што ниту една не е „да паметиш сѐ”. Првата е прилагодливост – способноста да најдеш решение кога работите не одат како што си замислил, наместо да се заглавиш. Втората е љубопитност што не згаснува: учењето нов јазик или вештина гради таканаречена когнитивна резерва, заштитен слој што мозокот го користи подоцна во животот.

Третата особина е управувањето со емоциите – не нивно потиснување, туку способноста да ги почувствуваш без да те преплават. Четвртата е уживањето во односите со луѓе; социјалните врски активираат повеќе процеси во мозокот одеднаш и директно го штитат когнитивното здравје. Не е фраза – осаменоста на мозокот му штети мерливо.

Петтата е извршното функционирање: способноста да планираш, да жонглираш повеќе задачи и да донесуваш одлуки дури и кога не ги знаеш сите факти. Шестата, која многумина би ја превиделе, е физичката агилност – рамнотежа, координација, брза реакција. Тие зависат од сложени мозочни кругови, и кога телото забавува, често прв сигнал дава мозокот.

Како што објаснува истражувачката Мара Диерсен, мозокот е „динамичен и пластичен систем што постојано се менува со искуството”. Психијатарката Марина Дијаз Марса додава дека мозокот е суштински за свеста, прилагодувањето и интеракцијата со околината. Преводот за обичниот читател е охрабрувачки: голем дел од здравјето на мозокот не се наследува – се гради, секој ден, со изборите што ги правиш.