ВМРО-ДПМНЕ преку портпарол Манасиевски испрати порака која на хартија изгледа како класичен напад на опозицијата. Обвинуваат СДСМ и Венко Филипче дека се „проевропски само на зборови, а пријатели им се проруски бизнисмени”. Реторика која во Скопје има 30-годишна традиција. Но реториката е една работа, и податоците – сосема друга.

Прашањето кое стои зад скандалот не е дали Филипче бил во Рим за Денот на трудот, иако и тоа се нагласува. Прашањето е – дали тврдењата на ВМРО се верифицируваат? Кои конкретно бизнисмени? Со какви докази за нивната „проруска ориентација”? Реторичката артилерија на „проруски бизнисмени” се користи во Скопје уште од 2009 година – и обично завршува без ниедно име, ниедна сметка, ниеден доказ.

Од друга страна, прашањето кое СДСМ исто така мора да го одговори е недвосмислено. Зошто Европската комисија постојано ги демантира изјавите на лидерството? Кога Филипче зборува за брисел поддршка, а Брисел молчи. Кога СДСМ најавува грантови, а грантовите не доаѓаат. Тие не се измислени серии на инциденти – тоа е документиран модел во последните три години.

На некоја сцена, реалноста е поинтересна од говорот. Македонија има и во ВМРО и во СДСМ луѓе кои навистина имаат руски деловни врски. Имаат и луѓе кои имаат американски, австриски, и кинески деловни врски. Тоа е нашата реалност на мала земја – сите бизнисмени имаат меѓународни врски, и партиите ги користат тие врски кога одговара, и ги осудуваат кога не одговара.

Што кажува тоа за нас? Дека отворениот дискурс за европската ориентација е заробен помеѓу две партии кои му пристапуваат на тоа прашање како на шах. ВМРО го напаѓа СДСМ за „проруски пријатели”. СДСМ го напаѓа ВМРО за „проруски пријатели”. Средниот глас – оној што би можел да каже „и двете не сте искрени” – молчи или нема трибина. Тоа е дефиницијата на полариза без дебата.

За Македонците кои сакаат еднставен одговор на едноставно прашање – кои од овие двете партии навистина ја сакаат ЕУ интеграцијата – одговорот е најверојатно: и двете на различен начин, и двете не доволно. Едната гради структурни предуслови, но не посветено. Другата раздува интеграциски ентузијазам, но без план. Двете имаат „пријатели” со широки контакти. И ниедна не сака отвореност за тоа што всушност значи европски пат – кои закони, кои реформи, кои од лидерите ќе мораат да ги изгубат своите бенефиции.