Србија повторно чука на вратата на Европската Унија, но овој пат од внатре ѝ спремаат удар. Холандија се подготвува да го блокира отворањето на новата преговарачка фаза – таканаречениот „Кластер 3″ – поради загриженост за владеењето на правото, независноста на судството и човековите права. А бидејќи за секој чекор е потребна согласност од сите 27 членки, доволна е една да каже не.

Причините не се извадени од воздух. Доверлив извештај на Европската комисија укажува на „притисок врз граѓанските организации и новинарите” и „клеветнички кампањи” против оние што бараат реформи. Нема напредок ниту во големите случаи на корупција – вклучително и истрагата за уривањето на настрешницата на железничката станица во Нови Сад, во која загинаа 16 луѓе. Тука е и законодавството од јануари, за кое правни експерти велат дека ја поткопува независноста на судството.

И, се разбира, тука е Русија. Додека Украина и Молдавија чекаат на формални преговори, Србија одржува блиски врски со Москва – нешто што дел од Брисел веќе не сака да го игнорира. Холандија не е сама; блокадата ја поддржуваат уште најмалку две членки.

Белград возвраќа со вообичаениот речник. Министерот за надворешни работи Марко Ѓуриќ тврди дека „најновите законодавни и институционални чекори го зајакнуваат владеењето на правото”. Министерот за интеграции Немања Старовиќ пожали дека „Србија стои на оваа точка веќе речиси пет години”. Секоја влада што застанала пред европската врата ја знае оваа реченица – вината секогаш е кај другите, никогаш кај огледалото.

За целиот регион, ова е позната и болна слика. Балканот со децении стои во истата чекална, а вратата се отвора само толку колку да не се затвори сосема. Прашањето што ретко го поставуваме гласно е дали проблемот е само во Брисел што ги менува условите, или и во тоа што дома реформите остануваат на хартија додека функционерите бараат кој друг е крив. Европа бара докази, не изјави – а докази се градат дома, не во соопштенија.