Кога Европа треба да реши криза во која за еден ден загинаа над шеесет луѓе, а Италија го суспендира Шенген со Шпанија, прашањето кој ќе го држи телефонот со Рабат не е протоколарно. Урсула фон дер Лајен го довери тоа на Дубравка Шуица, европската комесарка за Медитеранот – политичарка од Дубровник, од овој наш дел на светот.

„Дубравка Шуица е во контакт со својот марокански колега. Убеден сум дека нашето блиско партнерство со Мароко ќе помогне да се постигнат конкретни резултати”, соопшти фон дер Лајен. Паралелно, комесарот за внатрешни работи Магнус Брунер ја координира оперативната поддршка, вклучувајќи ја и помошта од Фронтекс.

Шуица го држи медитеранското портфолио од декември 2024 година. Под неа се односите на Унијата со јужните соседи – меѓу нив и Мароко – партнерствата, безбедносната соработка и надворешната димензија на миграциската политика. Со други зборови: точно оваа криза, и никој друг во Комисијата не е поблиску до неа.

Балканска биографија на европски врв

Патот до тука почнува во 1990 година, со влез во ХДЗ, продолжува преку градоначалничката функција во Дубровник и потоа во Европскиот парламент. Во 2019 година стана кандидатка за потпретседателка на Европската комисија задолжена за демократија и демографија, потоа потпретседателка на Европската народна партија, и конечно комесарка за Медитеранот.

Патот не е без сенки. Хрватските медиуми со години пишуваат за имот вреден над пет милиони евра, за спорни јавни трошења – меѓу нив и реновирање што остана запаметено како „златниот тоалет” – за градбата на голф-игралиште на Срѓ и за провала во семејниот дом. За нејзиниот политички стил е запаметена и реченицата: „Никој не може да биде поголем Хрват или Хрватица од мене и од моите колеги од ХДЗ.”

Тоа е реченица што секој на Балканот ја препознава, независно од која страна на границата ја слушнал. Кај нас се вика патриотизам кога го користи наш човек и национализам кога го користи туѓ.

Што значи ова за регионот

Најинтересниот дел не е биографијата, туку функцијата. Медитеранското портфолио вклучува и надворешна миграциска политика – истата логика по која Унијата преговара за граници, враќања и „партнерства” со трети земји. Балканот не е Мароко, но балканската рута ја знае истата постапка: Брисел плаќа, соседот чува, а кога соседот ќе се навреди, границата случајно се отвора.

Дали политичарка од регионот на европскиот врв ќе го гледа тоа поинаку од претходниците? Или функцијата е посилна од биографијата и на крајот се работи по истиот образец? Одговорот нема да го дадат соопштенијата од Брисел, туку тоа што ќе се случи со границата кај Сеута следниот пат кога Рабат ќе посака нешто.