Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова ѝ ја намали казната на 71-годишната Шефије Јакупи од кичевското село Зајас за една година и шест месеци. Не е ослободување – тоа е делумно помилување, скратување на неиздржаниот дел. Јакупи веќе поминала околу седумнаесет и пол години од дваесетгодишната казна за убиството на нејзиниот сопруг.

Случајот е од оние што македонската јавност ги памети по бруталноста на извршувањето. Убиството се случило во декември 2007 година во Дизелдорф, по триесет и четири години брак. Телото никогаш не било пронајдено. Јакупи подоцна се вратила во Кичево, а била лоцирана во психијатриска болница во Демир Хисар.

Во нејзината одбрана стои тврдење што во македонските судници се слуша почесто отколку што статистиката признава: дека била малтретирана со години, дека била заклучувана. Таквото тврдење не го брише злосторството и не го претвора во нешто друго. Но, го поставува прашањето кое во 2007 година никој не го поставил на време – каде беа институциите во тие триесет и четири години?

Помилувањето како тивка институција

Претседателското помилување е уставно овластување и не бара образложение до јавноста. Токму затоа секое помилување отвора иста празнина: граѓанинот дознава дека казната е скратена, но не дознава зошто оваа казна, а не некоја друга. Дали одлучувачки биле годините, здравствената состојба, поминатите седумнаесет и пол години зад решетки, или околностите што претходеле на делото?

Кај казна од дваесет години, скратување од осумнаесет месеци не е драматичен потег – тоа е фина корекција на крајот од долг период. Но, тишината околу критериумите е она што прави и мала одлука да изгледа произволна. Кога институцијата не објаснува како мисли, јавноста сама си пополнува со претпоставки.

Шефије Јакупи ќе излезе година и половина порано. Прашањето што останува не е дали таа тоа го заслужила, туку дали воопшто некој ќе дознае според каква мерка е одмерено.