Каја Калас сакаше да собере, како што рече, „некои од најсветлите умови во безбедноста и одбраната“ во една експертска група што ќе напише извештај за тоа како Европа да ја зајакне сопствената одбрана. Групата не доживеа ниту прва седница. Земјите-членки ја блокираа, а Европската служба за надворешно дејствување во последен момент, во недела, го откажа претставувањето.

Официјалното објаснување е кратко до неучтивост. „Решивме да не продолжиме со таа иницијатива“, изјави неименуван функционер на ЕУ, со додавката дека некои држави сметале оти моментот не е соодветен.

Паднало на едно име

Според извори, Италија го предводела отпорот, откако дознала кој влегол во составот. Роберта Пиноти, поранешна министерка за одбрана во левичарски влади и политичка ривалка на актуелниот министер Гвидо Крозето, била меѓу избраните. Франција и уште неколку земји приговориле дека одлуката воопшто не била разговарана на министерско ниво и дека ги затекнала речиси сите европски влади.

Дипломатите не се воздржуваа во описите: лошо управување, несреќен сплет на околности, тежок промашај. Од Службата возвратија дека советодавната група не барала претставници на држави, па поранешни функционери биле логичен избор. Формално – точно. Политички – сепак некој заборавил да ги извести оние што плаќаат.

Ниту извештајот е проблемот, ниту Пиноти

Аргументот за брзање е реален: пред минхенската безбедносна конференција во февруари, а со американските воени прегледи што се најавуваат до крајот на годината, Европа нема бесконечно време да размислува за сопствената одбрана. Проблемот е што иницијативата беше спроведена како да не постојат 27 влади што треба да се согласат.

Ова не ѝ е првото сопнување на Калас. Минатата година ѝ падна пакетот воена помош за Украина од 40 милијарди евра. Во мај тврдеше дека САД ја евакуирале амбасадата во Киев поради предупредувања за близок руски напад – Вашингтон подоцна тоа го демантира. Истиот месец Кина ја спореди со болест. Во јуни израелскиот министер за надворешни работи Гидеон Саар прекина контакт со неа по објавите дека Израел приватно го споредувала со апартхејдот во Јужна Африка.

Најоткривачка е забелешката на еден дипломат: земјите-членки сакаат Службата да биде сервис за нив, а не институција што води сопствена политика. Токму малите држави, кои сега ја штитат нејзината позиција од целосно вклучување во Комисијата, се меѓу незадоволните.

За земја што чека пред вратата на ЕУ, ова е поучна сцена. Унијата што од кандидатите бара единствен глас за надворешна политика, самата не може да состави работна група од дваесетина луѓе без една држава да ја сруши преку име на списокот. Прашањето не е дали Европа треба посилна одбрана. Прашањето е кој воопшто има мандат да го каже тоа во нејзино име.