Шпанскиот крал Фелипе Шести и кралицата Летисија од 5 до 7 октомври ќе бидат во Финска. Тоа е нивната прва државна посета од ваков тип откако се на престолот, а последен пат шпански монарси официјално биле таму во 1989 година – тогаш отпатувале Хуан Карлос и Софија. Триесет и седум години шпанските монарси немале државна посета на Финска, а сега причината за патувањето е повеќе од јасна.

Сликата за медиумите е веќе подготвена: Хелсинки, па Рованиеми, градче точно на Северниот поларен круг што се претставува како официјален град на Дедо Мраз. Снежни шуми, поларна светлина, култура на народот Сами. Но штом ќе се отвори програмата, бајката се повлекува. Во Рованиеми кралот и финскиот претседател Александер Стуб ќе го посетат Лапонското воздухопловно крило на финските воени сили и базата на Јегерската бригада, ќе се сретнат со регрути што служат задолжителен воен рок и ќе држат говори за европската безбедност на Универзитетот на Лапонија. Ќе има и семинар за безбедноста на границите на Европа – „од Арктикот до Медитеранот“.

Шпанското Министерство за надворешни работи не ни се труди да го скрие тоа. Посетата, според официјалното образложение, е дел од посветеноста на Шпанија на „стратешката автономија“ и безбедноста на Европа на сите нејзини граници, „со пристап од 360 степени“, вклучувајќи ги Арктикот и Балтикот. Со кралската двојка патува и министерот за надворешни работи Хосе Мануел Албарес. Кога монарх патува во градот на Дедо Мраз за да зборува за одбрана, пораката не е наменета за децата.

Протоколот во Хелсинки

Кралската двојка пристигнува во понеделник, 5 октомври. Следниот ден е свечениот пречек пред Претседателската палата, отворен за јавноста, со поздрав од балконот од 10 часот. Потоа средби на делегациите, ручек кај градоначалникот Даниел Сазонов во градското собрание и средба на кралот со претседателот на парламентот Јуси Хала-ахо и премиерот Петери Орпо. Попладнето е резервирано за деловен настан во Финландија Хол, каде што ќе се сретнат фински и шпански компании што развиваат вештачка интелигенција. Во исто време кралицата Летисија и првата дама Сузан Инес-Стуб ќе посетат финско-шпанско двојазично училиште. Вечерта – гала-вечера во палатата.

На 7 октомври следува венец на Крстот на хероите и на гробот на маршалот Манерхајм на гробиштата Хиетаниеми, обиколка на изложбата посветена на архитектот Алвар Алто и отворање изложба на современа шпанска архитектура. Сето тоа е класичен протокол. Тежината на посетата е во вториот дел од денот, во Лапонија.

Зошто токму сега

Финска во 2023 година влезе во НАТО по децении воена неврзаност и денес има најдолга копнена граница со Русија од сите членки на Европската Унија. Шпанија, пак, е на спротивниот крај на континентот, свртена кон Медитеранот и Северна Африка. Токму таа врска, од едната до другата граница, е она што Мадрид сака да ја покаже. Пред да ги спакува куферите за северот, кралската двојка следната недела во Мадрид ќе ги пречека Емануел и Брижит Макрон, исто така во државна посета.

Има и еден детал што на Балканот ќе го препознаат. Последната финска возвратна посета во Шпанија ја направил претседателот Марти Ахтисаари во 1999 година – истата година кога тој посредуваше за крајот на бомбардирањето на Југославија, а подоцна го потпиша и планот за статусот на Косово. Финска и тогаш знаеше дека безбедноста не е тема само за нејзината граница. Прашањето е колку од оваа нова северно-јужна оска ќе се слушне и во нашиот регион – или Балканот повторно ќе биде тема само кога ќе стане проблем.