Пратеникот на Доналд Трамп за Источна Европа, Џон Коул, му предложил на американскиот претседател рецепт директно од Студената војна: Кремљ пушта дел од политичките затвореници, а Вашингтон за возврат ги олабавува економските санкции против Русија. Според сознанијата објавени во американскиот печат, Трамп на иницијативата ѝ дал зелено светло.

Пакетот не е само хуманитарен. Отвора врата за уносни зделки со руска нафта, минерали и суровини, а на Трамп му носи и поени во ловот на Нобеловата награда за мир. Хуманитарен гест со бизнис-план во фиоката.

Коул истата формула веќе ја испробал во Белорусија. Во преговорите со Александар Лукашенко издејствувал ослободување на стотици затвореници во замена за попуштање на санкциите и договор за купување калиумови вештачки ѓубрива. Трамп минатата недела објави дека Вашингтон преговара за огромен увоз на белоруски калиум, а Коул потврдил дека во разговорите е вклучена и Русија, бидејќи стоката мора да помине преку нејзина територија. „Сето тоа води кон мир. Колку повеќе интеракција и размени – било економски, било на затвореници – толку сме поблиску до мир“, изјавил тој.

Во Киев тоа звучи сосема поинаку. Володимир Зеленски вели дека ќе се обиде да го блокира секое укинување на санкциите пред крајот на војната, иако признава дека тоа е исклучително тешко, бидејќи руската економија е десетина пати поголема од украинската. Пред Генералното собрание на ОН ја повтори својата порака: „Кога некој преку трговија ѝ дава повеќе пари на Русија, ѝ дава повеќе време на оваа војна. Ограничете му ги парите, ќе му ја ограничите војната.“

Американските преговарачи сепак ги туркаат таканаречените „договори за просперитет“. Зетот на Трамп, Џаред Кушнер, и милијардерот Стив Виткоф овој месец ги посетија Москва и Киев со пораката дека повоените странски инвестиции се најдобрата гаранција за мир. Украинските преговарачи велат дека Американците наивно веруваат во магијата на бизнисот, а олабавувањето на санкциите го гледаат само како свежи пари за руската армија.

Колку е ризично да се верува на збор на Кремљ, покажа самата посета. Путин тврдел дека наредил тридневен прекин на нападите врз Киев за американските пратеници безбедно да допатуваат. Истото утро руски дрон ја погоди пистата на аеродромот Бориспил кај Киев – токму таму каде што требаше да слетаат. Американците стигнаа со ноќен воз од Полска, во луксузен вагон со натпис „Мирот пристигнува навреме“.

Поттикот за планот, иронично, не дошол од Вашингтон, туку од рускиот дисидент и нобеловец Дмитриј Муратов, долгогодишен уредник на угасената „Новаја газета“. Тој на Коул му предал списоци и фотографии на антивоени активисти, новинари и уметници кои во Русија издржуваат повеќегодишни казни само поради коментари на социјалните мрежи. Белата куќа во меѓувреме го номинираше Коул за специјален претседателски пратеник за прашања на заложници.

Тука лежи и замката. За Путин, пуштањето политички затвореници е најевтиниот можен начин да покаже „добра волја“ и да ги симне санкциите, додека воениот притисок врз Украина продолжува. Светлана Тихановска, лидерката на белоруската опозиција, чиј сопруг Коул лани го извлече од затвор, предупредува на маѓепсан круг: „Трговијата со луѓе нив ништо не ги чини. Секогаш можат да уапсат нови луѓе, а Западот со укинувањето на санкциите го губи секое влијание.“

Муратов и понатаму живее во Москва, под постојан притисок од руските даночни и судски органи, свесен дека и самиот може да заврши зад решетки – како нова разменска монета. Сепак, вели дека вреди да се ризикува ако планот извлече невини луѓе од затворите. Прашањето што останува е грубо, но неизбежно: ако луѓето станат валута, што го спречува Кремљ утре да „напечати“ нови?