Administrata e Donald Trump u kërkoi qeverive evropiane t'i hapin rezervat strategjike të naftës - dhe njëkohësisht i kërcënoi se në të kundërt, pikërisht para dimrit, mund ta ndalojë eksportin amerikan. Diplomatët evropianë ishin të tërbuar dhe flisnin për „shantazh“. Në fund vendet e G7 njoftuan se në katër muajt e ardhshëm do të lëshojnë 100 milionë fuçi naftë dhe naftë të papërpunuar nga rezervat strategjike.

Sfondi është i njohur. Çmimet e naftës janë në nivele rekord për shkak të luftës që Uashingtoni e nisi kundër Iranit në fillim të këtij viti dhe për shkak të luftës ruse në Ukrainë. Të dy konfliktet u shkaktuan dëme të mëdha rafinerive në Lindjen e Mesme dhe në Evropë. Ndërsa në SHBA së shpejti mbahen zgjedhjet për Kongresin, dhe votuesit janë të zemëruar me çmimet e energjisë.

„Kjo quhet shantazh“

Sipas dhjetë drejtorëve nga industria e naftës dhe zyrtarëve qeveritarë evropianë që folën në anonimitet, Shtëpia e Bardhë nuk shkoi në rrugën e zakonshme përmes Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, por i kontaktoi shtetet një nga një, me telefon ose personalisht, me propozime që ndryshonin nga dita në ditë. Sekretari amerikan i Energjisë Chris Wright në Berlin kërkoi 120 milionë fuçi. Ditën tjetër vonë natën zyrtarë amerikanë kontaktuan drejtpërdrejt Emmanuel Macron dhe kërkuan 100 milionë fuçi.

Një diplomat evropian e quajti hapur kërkesën shantazh. Një tregtar nafte ishte edhe më i drejtpërdrejtë: „Tani po bëjnë presion mbi BE-në që t'i nxjerrë nga halli dhe kërcënojnë me ndalimin e eksportit amerikan për ta detyruar. Epo, kjo quhet shantazh.“ Berlini dhe kryeqytete të tjera kundërshtonin brenda, duke pohuar se ultimatumi është përpjekje për t'i qetësuar votuesit amerikanë para zgjedhjeve. Anëtarët e mëdhenj të BE-së madje vendosën ta ngrenë çështjen në nivelin e agjencisë. Vetëm një ditë më vonë - u dorëzuan.

Një zyrtar i lartë nga një vend anëtar i G7 e quajti vendimin „mbrojtës“: ai e ndihmoi Trumpin para zgjedhjeve, por i mbrojti aleatët nga kërcënimi i ndalimit të eksportit. Mesazhi i ministrave amerikanë drejtuar shefave të kompanive të naftës, sipas një drejtori, ishte: „Më mirë shtypni miqtë në BE, ose do t'ju rregullojmë me ndalimin.“

Macron: toni nuk ishte kërcënues

Emmanuel Macron pohon se askush nuk ka shantazhuar askënd. „Toni i bisedës sonë nuk ishte kërcënues, ishte konstruktiv. Nuk ka ndalim eksporti. Presidenti Trump ishte shumë i qartë për këtë“, deklaroi ai. Një pjesë e diplomatëve në BE, nga ana tjetër, pohojnë se lëshimi i ri është vetëm konfirmim i detyrimit të marsit për 400 milionë fuçi, pjesa më e madhe e të cilave nuk arriti kurrë në tregjet evropiane sepse nuk mund të konkurronte me naftën e papërpunuar amerikane më të lirë.

Kevin Hassett, drejtor i Këshillit Ekonomik Kombëtar të Shtëpisë së Bardhë, thotë se evropianët kanë „sasi të madhe, të madhe“ produktesh të rafinuara, veçanërisht naftë, dhe se tani kanë hapësirë ta ndihmojnë ekonominë botërore. Një zyrtar i lartë amerikan tashmë paralajmëron se mund të nevojiten edhe lëshime të reja - dhe se Uashingtoni „pret që partnerët të jenë gati të veprojnë“.

Ironia është se edhe vetë industria e naftës po përpiqet ta bindë Shtëpinë e Bardhë se ndalimi do të ishte bumerang: rafineritë do të duhej ta ngadalësonin prodhimin pasi t'i humbnin tregjet kryesore të huaja, ndërsa dëm të madh ekonomik do të pësonin Evropa dhe Amerika Latine. Edhe Wright edhe sekretari i Thesarit Scott Bessent mendojnë se ndalimi është ide e keqe. Por Bessent, sipas njerëzve nga industria, do ta zbatonte nëse Trump vendos kështu.

Kryeqytetet më me ndikim të Evropës brenda një dite kaluan nga „ky është shantazh“ te „toni ishte konstruktiv“. Nëse Berlini dhe Parisi dorëzohen kaq shpejt para disa telefonatave nga Uashingtoni, sa hapësirë për zë të vetin do të kenë vendet që ende presin para derës së BE-së?