Во Инфоцентарот на Националниот парк „Пелистер” почна нешто што досега во Македонија не постоело: генетски мониторинг на кафеавата мечка. Ренџерите и вработените поминаа обука за неинвазивно собирање примероци – конкретно измет – и за протоколите за нивно обележување, складирање и евидентирање.

Звучи како ситна теренска работа. Всушност е прв пат некој да се обиде да одговори на прашање што децении се одговара со проценка: колку мечки навистина има во оваа земја.

Досегашниот одговор беше „некаде помеѓу”

Претпоставката е дека во Македонија живее популација од околу 160 до 200 единки, со основни јадра во националните паркови – Пелистер, Галичица, Шар Планина, Маврово – и на Јакупица. Тоа „околу” е распон од четириесет мечки. Кога распонот е толкав, секоја одлука што се носи врз основа на него е погодување.

Секоја мечка има уникатен генетски запис. Лабораториската анализа на собраниот материјал ќе овозможи да се идентификуваат поединечните единки и по првпат да се добие точен број, пол, возраст и структура на популацијата – наместо паушална проценка.

Мечките не читаат гранични прописи

Втората работа што ќе ја покажат податоците е како мечките се движат меѓу масивите – од Пелистер кон Галичица, Маврово, или преку границата кон Грција и Албанија. Тоа значи мапирање на реалните еколошки коридори, наместо претпоставени.

Тоа не е академска ситница. Ако се знае каде минуваат, тогаш се знае и каде инфраструктурен објект би пресекол коридор – пред да биде изграден, а не десет години подоцна.

Придобивката што ја чувствуваат пчеларите

Најконкретниот дел од проектот е оној што ретко се спомнува кога се зборува за заштита на видови. Со познавање на маршрутите, сезонските навики и местата каде мечките се хранат или се приближуваат до населените места, може да се постават заштитни соларни електрични огради за пчеларниците и земјоделците, да се управува подобро со отпадот и да се намалат штетите на приватниот имот.

Тоа е точката каде заштитата на мечката и интересот на човекот што живее до неа престануваат да се спротивставени. Конфликтот меѓу луѓето и мечките во Македонија најчесто завршува со штета за едните и со барање за одстрел за другите. Оградата чинат помалку од двете.

Кафеавата мечка е строго заштитен вид, нејзиниот лов е целосно забранет со Законот за ловството, и таа е на националните и европските листи на загрозени видови.

Кој го плаќа ова

Мониторингот се реализира во рамките на проектот LIFE DinPin Bear, кофинансиран од програмата LIFE на Европската Унија, во партнерство со Македонското еколошко друштво и Министерството за животна средина и просторно планирање, со поддршка од Prespa Ohrid Nature Trust.

Податоците од Пелистер ќе се споредуваат со оние од соседните земји во рамките на прекуграничната Динарско-Пиндска мрежа. Активноста може да се спроведе само во лето, а носители се вработените во паркот – луѓето што секој ден се на терен.

За првпат бројот на мечки во Македонија нема да биде проценка. Ќе биде податок.