„Пулс”: доказите се тука, прашањето е до каде ќе стигне одговорноста

Повеќе од година по пожарот во кочанскиот „Пулс”, во кој загинаа околу шеесет млади луѓе, судот конечно ги гледа доказите против оние што требало да го спречат. Обвинителството изнесе 83 точки докази против деветмина полицајци, обвинети дека преку злоупотреба на службената положба овозможиле необјект без дозвола да работи со години. Записниците од инспекциите сега се докази; прашањето што прогонува цела земја е дали одговорноста ќе стигне до сите што потпишувале и затворале очи, или само до неколкумина на дното на скалилото.

Закони што изгледаат добро на хартија

Денот донесе цел еден куп нови правила, и сите делат иста слабост: лесни се да се изгласаат, тешки за спроведување. Собранието усвои нов закон за коцкање со кој казината мора да бидат најмалку 500 метри од училишта, а познатите лица повеќе нема да смеат да го продаваат коцкањето како пат до успех – но никој сè уште не одговори колку обложувалници денес се поблиску од тоа и кој ќе ги затвори. Истиот ден помина и законот за органодарителство, кој секому дава право сам да одлучи преку изјава кај матичен лекар; и тука вистинскиот тест не е текстот, туку дали зад него ќе застане систем во кој луѓето веруваат.

Изборниот законик пак стана бојно поле

Наместо договор за правилата на играта, добивме борба околу самите правила. СДСМ најави блокада со 10.000 амандмани на измените на изборниот законик, власта зборува за чекор напред, опозицијата за обид за контролирано гласање. Кога секоја страна тврди дека другата сака да ги намести изборите, граѓанинот останува со основано прашање кому да верува – а вистинскиот губитник е верувањето дека гласот воопшто нешто менува.

Скопје се бори со жедта, а институциите доцнат

Среде жештина, водата стана мера за тоа кој се грижи за кого. Градот пушти над 210 фонтани за пиење, со свечени отворања по кои Скопјани добро знаат дека често следи тишина. Во меѓувреме, Црвениот крст дели по 400 литри вода дневно на улиците – волонтери што ги покриваат дупките што не би требало да постојат. Во Кочани, пак, потрошувачката скокна од 23 на 53 литри во секунда поради наводнување тревници, па доаѓаат рестрикции – затоа што полесно е да се штеди отколку да се поправи системот.

Уште една жртва на скопските крстосници

Додека градот пушта фонтани, на улиците продолжува да се умира. Деветнаесетгодишен моторџија загина на крстосницата на „Никола Карев” по судир со автомобил и два мотоцикли. Истиот ден доаѓа и пресметката за „Безбеден град”: прекршоците паднаа од 110.000 на 600 дневно, жртвите за 40 отсто – но камерата може да те казни што брзаш, не да ти изгради побезбедна улица.

Џебот: пензии на надеж, крај на евтиното од Temu

Економијата денес зборуваше за тоа кој плаќа. Буџетот покрива над една третина од пензиските приходи, расходите надминуваат 90 милијарди денари, а вториот столб доцни два месеца – пензијата на денешниот работник не е гарантирана со штедење, туку со надеж. Од друга страна, ЕУ воведува давачка од 3 евра на евтините пратки од Temu и Shein; Македонија не е во Унијата, но сигналот е јасен дека моделот „безгранично евтино” се затвора.

Светот: две тешки трагедии и една војна што гори навнатре

Од светот денес стигнаа две вести што бараат тишина пред коментар. Во Венецуела, два земјотреси однесоа над 1.700 животи, а американските проценки велат дека вистинскиот број веројатно се мери во десетици илјади – земја во криза што едвај може да го измери сопственото страдање. Во Германија, шест вработени во центар за млади се убиени на своето работно место, мотивот – спор за старателство; шест семејства останаа без свои не во војна, туку таму каде што се грижело за најранливите. А во Русија, 660 дрона за една недела ги палат рафинериите, па најголемата земја на светот не може да напои сопствените автомобили.

Регионот: солидарност со рок и цена

На Балканот, соседските односи пак се мерат во заби стиснати. Србија и Црна Гора влегоа во нов круг забрани за влез и реципрочни мерки, со обичните луѓе – две земји поврзани со јазик и илјадници семејства – повторно како заложници. А во Хрватска, Милановиќ и Пленковиќ се скараа дури и околу една парада, со армијата заглавена меѓу претседателот и премиерот.

Низ целиот ден поминува иста нишка во потешкиот дел од денот: правилата постојат, изјавите се дадени, фонтаните се отворени – но сè уште зависи од тоа дали зад секоја хартија ќе застане некој што ќе ја спроведе. Доказите против „Пулс” се изнесени; останува да видиме дали одговорноста ќе биде исто толку конкретна.