Бројката е речиси неверојатна: 2.419,6 колиформни бактерии на 100 милилитри – при дозволен максимум од 50. Тоа е 48 пати повеќе од границата на безбедност. Токму таква вода течела од чешмите во Гостивар додека над 1.200 граѓани барале лекарска помош со дијареа, повраќање, болки во стомакот и температура. А најстрашниот дел не е бројката. Најстрашно е тоа што, според истрагата, ова не било несреќа.

Пумпи што мешале канал со вода за пиење

Според обвинителството, тројца раководители на ЈП „Комуналец“ на 25 јуни поставиле потопни пумпи што пренесувале површинска вода од отворен канал директно во системот за вода за пиење. До 16 јули, кога инспекторите дошле, две пумпи сè уште работеле – и сè уште ја мешале загадената вода со главното снабдување. Водата од каналот тестирала на речиси 48 пати над дозволеното. Ова не е дупка во цевка. Ова е свесно инсталирана врска меѓу отворен канал и чешмите на еден цел град.

Поради тоа, Основното јавно обвинителство Гостивар поведе истрага против в.д. директорката на „Комуналец“, техничкиот раководител и раководителот на одделението за водовод и канализација. Тројцата се приведени за кривичното дело „Тешки дела против животната средина и природата“. Тргнувањето со притворот е добро – но доаѓа откако водата веќе течела недели.

1.200 болни, и уште отворени прашања

Епидемиологот Драган Даниловски зборува за „силна епидемиолошка врска“ меѓу епидемијата и загаденоста на системот. Агенцијата за храна и ветеринарство ја забрани употребата на водата дури на 17 јули – речиси три недели откако пумпите биле поставени. Зошто толку долго? Кој требало да го забележи и не го забележал? И зошто во еден јавен водоводен систем воопшто е физички можно некој само да монтира пумпа и да пушти вода од канал?

Приведувањата се почеток, не крај. Затоа што ако тројца луѓе можеле да го направат ова, тогаш системот што требало да ги спречи – надзорот, контролата, редовните анализи – едноставно не постоел или не работел. А додека траат истрагите, Гостиварци го научија најскапиот можен урок: во земјава, водата од чешма не е даденост. Таа е нешто за што мора да се провери кој ја пушта, и од каде.