Google го задржува рекламниот бизнис по пет години судење: две пресуди дека прекршила закон, ниту еден продаден дел

Пет години Министерството за правда на САД се обидуваше да го расцепи рекламниот бизнис на Google низ две одделни антимонополски тужби – едната поднесена во 2020-та за доминацијата во пребарувањето, другата во 2023-та насочена конкретно кон технологијата зад огласите. Судовите двапати им дадоа право на обвинителите. Прво во 2024-та, кога судот пресуди дека пребарувањето на Google, заедно со неговиот исклучително профитабилен огласен дел, е нелегален монопол. Потоа во април лани, кога втор суд го заклучи истото за рекламната инфраструктура.

А потоа дојде делот што важи – казната. И таму судовите двапати попуштија.

По пресудата од 2024-та, Министерството за правда предложи Google да го продаде прелистувачот Chrome и оперативниот систем Android. Судијата Амит Мехта во септември 2025-та го одби тоа. Наместо продажба, ѝ нареди на компанијата да ги прекине ексклузивните договори за фабрички поставено пребарување и да сподели дел од податоците со конкурентите – мерки против кои Google во моментов се жали.

Оваа среда федералната судијка Леони М. Бринкема од Источниот округ на Вирџинија, која го водеше случајот за рекламната технологија, го повтори истиот исход. Google го задржува рекламниот бизнис. Наместо да го продаде, ќе мора да ги приспособи деловните практики за да им остави простор на конкурентите. Според „Њујорк тајмс“, пресудата не објаснува како точно треба да го стори тоа.

Целосниот писмен текст останува запечатен четиринаесет дена за странките да ги внесат потребните прикривања. Констатацијата дека Google постапувала незаконски датира од април лани; оваа недела се одлучуваше само за мерката.

Од компанијата, се разбира, го прогласија тоа за победа. „Многу сме задоволни што Судот го отфрли предлогот на Министерството за правда да се распарчат алатки што им помагаат на малите бизниси да достигнат нови клиенти и да растат“, изјави Ли-Ан Малхоланд, потпретседателка на Google за регулаторни прашања. Формулацијата вреди да се прочита двапати: фирмата за која суд утврди дека држела нелегален монопол сега зборува во име на малите бизниси.

Јадрото на случајот беа договорите. Google плаќала на производителите на уреди за нејзиниот пребарувач да биде фабрички поставен низ огромен дел од пазарот на мобилни телефони, а со мобилните оператори склучувала аранжмани за делба на приходот – операторот добива дел од парите од рекламите, Google останува стандардното пребарување. Ниту еден корисник никогаш не одбрал ништо. Изборот бил направен пред телефонот да се извади од кутијата.

За Европа ова не е далечна вест. На 5 септември 2025-та Европската комисија ѝ изрече казна од 2,95 милијарди евра на Google токму за истата конструкција – фаворизирање на сопствените рекламни услуги на штета на конкурентите, огласувачите и издавачите, и ѝ нареди да го прекине тоа. Брисел таму отиде подалеку од Вашингтон: во образложението изречно се спомнува дека конфликтот на интереси е вграден во синџирот и дека можеби нема да се реши без структурна поделба. Прашањето сега е дали американската пресуда ќе му послужи на Google како аргумент во Брисел – „ниту американскиот суд не побара продажба“.

Затоа што петте години судење произведоа две пресуди дека компанијата прекршила закон и нула продадени делови од неа. Google плаќа адвокати, ги менува условите на договорите и продолжува понатаму. Кој од двата исхода е поевтин за неа – не е тешко да се пресмета.