Регулаторната комисија за енергетика уште во пролетта ја отвори идејата: повеќе часови евтина струја за домаќинствата, можеби и евтина сабота. Првичните најави беа дека анализите ќе бидат готови до крајот на септември. Септември помина. Анализите не стигнаа.

На почетокот на октомври, претседателот на РКЕ Ацо Ристов повторно најави анализа на блок-тарифите и на евтината тарифа. Конечна одлука, вели, нема, бидејќи Комисијата ги чека податоците и барањата од енергетските компании за следниот тригодишен регулиран период. „Ќе направиме анализа, ќе излеземе со јавна дебата и ќе ги вклучиме сите инволвирани страни, универзитетот и сите што значат нешто во енергетиката“, вели Ристов.

Сонцето го смени пазарот, тарифата остана

Логиката зад промената е јасна и, за промена, во корист на граѓаните. Сегашниот модел е создаден за време на енергетската криза, кога струјата била најскапа преку ден. Во меѓувреме, фотоволтаиците го превртеа пазарот. „Имаме евтина енергија преку ден, кога има хиперпродукција од фотоволтаиците, а навечер, кога ги нема, електричната енергија може да биде поскапа“, објаснува Ристов.

Денес домаќинствата имаат евтина дневна тарифа само од 13 до 15 часот, плус ноќната и неделната. Меѓу опциите што се спомнуваа уште во мај и јуни е дневната евтина тарифа да се продолжи на четири, па дури и пет часа, во периодот од 11 до 15 часот, кога берзанските цени често се најниски. Се разгледува и евтина тарифа во сабота, кога индустријата троши помалку, а соларните централи произведуваат и за викенд.

Паралелно, РКЕ планира дигитална платформа за следење на производството и потрошувачката во реално или речиси реално време. Ристов признава дека досегашното собирање податоци на месечно, полугодишно или годишно ниво не е доволно за детални анализи. Се разгледуваат и блок-тарифите и регулираните цени за пренос и дистрибуција, без да се исклучува намалување на дел од тие давачки.

Декември, па јануари

Конечната одлука се очекува во декември, а новите цени треба да важат од 1 јануари 2027 година. Владата уверува дека не планира поскапување, туку бара начин струјата да поевтини или граѓаните да добијат повеќе евтини часови. Добро. Но четири евтини часа преку ден се најкорисни за оној што е дома во 11 часот. Дали новиот модел ќе биде направен само за пензионерите и за оние што работат од дома, или и за семејството што се враќа од работа во пет попладне? Тоа прашање засега не се слуша во најавите.