Витамин Д по 50-тата: експертка вели дека заморот не е секогаш недостиг, а големите дози „за секој случај“ не се безопасни

Деновите се скратуваат, повеќе време поминуваме внатре, а кожата – главната фабрика за витамин Д – добива сè помалку УВБ зраци. Во есен и зима, на одредени географски широчини, сонцето едноставно нема доволно сила кожата да го произведе. И тоа е моментот кога многумина посегнуваат по кутијата во аптеката без да знаат дали воопшто им треба.

Витаминот Д учествува во метаболизмот на калциумот и фосфорот, во здравјето на коските и забите, во работата на мускулите и на имунитетот. Андреа де ла Пуенте, специјалистка за интегративна медицина, советува луѓето со поголем ризик нивоата да ги проверуваат навреме, а не да чекаат симптоми.

Заморот не е дијагноза. „Важно е заморот да не се припишува автоматски на недостиг од витамин Д“, вели таа. Уморот има многу причини: лош сон, стрес, анемија, тироидната жлезда, начинот на живот. Нискиот витамин Д може да даде нејасни симптоми – мускулна слабост, болки во мускулите и коските – но многу луѓе со недостиг немаат никакви тегоби. Ако заморот трае, се бара причината и се прави крвна анализа, наместо суплементи наслепо.

По 50-тата, коските. Околу и по менопаузата падот на естрогенот ја забрзува загубата на коскена маса и го зголемува ризикот од остеопенија и остеопороза. Витаминот Д помага во апсорпцијата на калциумот и фосфорот и во нормалната работа на мускулите, но експертката е јасна: тренингот за сила, разновидната исхрана и доволно протеини се исто толку важни, а таблетата не ги заменува.

Која анализа. Најсигурниот тест е 25-хидроксивитамин Д во серум, 25(OH)D. Не треба секој да го прави, но вреди за луѓе што ретко се на сонце, за постарите, за оние со проблеми со апсорпцијата во цревата, со одредени болести или терапии и со поголем ризик за загуба на коскена маса. Кој има добри нивоа и нема ризик, од високи дози „за секој случај“ има мала корист. „Не им треба на сите суплемент, ниту на сите иста доза“, вели де ла Пуенте.

Повеќе не значи подобро. Витаминот Д е растворлив во масти и се натрупува во телото. „Тоа што е витамин не значи дека високите количини се безопасни“, предупредува експертката. Предозирањето води до хиперкалцемија: гадење, повраќање, слабост, губење апетит, жед, често мокрење, невролошки промени. Во тешки и долготрајни случаи следуваат камења во бубрезите, оштетување на бубрезите и наслаги на калциум во ткивата.

Практично: се зема со оброк што содржи малку маснотии, бидејќи така подобро се апсорбира, а редовноста е поважна од часот. Дозата и траењето зависат од почетното ниво и не мора да траат вечно. Движење, дневна светлина кога е можно, мрсна риба, јајца и збогатени намирници во чинијата. Па, дали го пиеме затоа што ни треба или затоа што е октомври?