Brukseli shkroi një raport, kurse në vendin tonë të gjithë e lexojnë ashtu si u përshtatet. Komisioni Evropian në Raportin e tij për sundimin e së drejtës paralajmëron se presioni mbi gjyqësorin vazhdon - kurse kryeministri Hristijan Mickoski të njëjtin dokument e shpalli më të mirin që Maqedonia ka marrë deri tani. I njëjti tekst, dy të vërteta të kundërta. Pyetja është cilën prej tyre e ndiejnë qytetarët në kurrizin e vet.

Raporti, i botuar më 17 korrik, është i përmbajtur në gjuhën diplomatike, por i qartë në thelb. Ndërhyrja dhe presioni nga degët e tjera të pushtetit, thuhet, vazhdojnë të shkaktojnë shqetësim serioz për pavarësinë e gjyqësorit. Funksionarë dhe përfaqësues të Qeverisë kanë përforcuar kritikat personale ndaj gjyqtarëve dhe prokurorëve, kurse deklaratat për „pastrimin“ e drejtësisë mund të minojnë pavarësinë e saj.

Shifra që dhembin

Pjesa më e ashpër e raportit nuk janë vlerësimet, por përqindjet. Vetëm 21 për qind e qytetarëve dhe 19 për qind e kompanive e vlerësojnë pavarësinë e gjykatave si të mirë - rënie nga 28 dhe 26 për qind vitin e kaluar. Besimi bie, dhe Komisioni e emërton drejtpërdrejt fajtorin: perceptimi për presion nga Qeveria, politikanët dhe interesat ekonomike.

Këtu janë edhe paratë. Për sistemin gjyqësor në buxhetin për 2026 janë siguruar 0,28 për qind e BPV-së, edhe pse ligji kërkon 0,8 për qind. Për prokurorinë - 0,21 për qind kundrejt 0,4 të parashikuara me ligj. Me fjalë të tjera, drejtësia financohet me gati një të tretën e asaj që vetë ligji e garanton. Është vështirë të jesh i pavarur kur varesh nga ai që të kritikon që të ta miratojë buxhetin.

Kryeministri nuk tërhiqet

Mickoski jo vetëm që nuk u tërhoq - ai porositi se do të vazhdojë publikisht t'i kritikojë gjyqtarët dhe prokurorët, dhe se ata nuk do të marrin më shumë para derisa të tregojnë rezultate. „Do të vazhdoj t'i kritikoj dhe publikisht të kërkoj rezultate. Qytetarët vetë shohin se s'ka ofrim të kënaqshëm të drejtësisë“, deklaroi ai, duke e vlerësuar raportin si më të mirin deri tani.

Opozita e lexon krejt ndryshe. Nga LSDM-ja, përmes anëtarit të Bordit Ekzekutiv Aleksandar Naumoski, thonë se raporti zbulon „të vërtetën brutale“ - s'ka reforma, korrupsioni është i përhapur gjerësisht, kurse gjyqësori është nën presion politik. „Raporti nga Brukseli është karton i kuq“, porositi Naumoski, duke akuzuar pushtetin se „ndjenjat“ e kryeministrit i vë mbi Kushtetutën.

Mes vetëlavdërimit të pushtetit dhe alarmit të opozitës qëndron një e dhënë që asnjëra palë s'mund ta kthejë në dobi të vet: katër nga pesë qytetarë s'besojnë në pavarësinë e gjykatave. Ky nuk është qëndrim i Brukselit, as i LSDM-së - ky është qëndrim i vetë njerëzve. Dhe ndërsa politikanët grinden se i kujt është raporti, besimi te drejtësia vazhdon të shkrihet. Kush do të përgjigjet për këtë?