На 3 октомври наутро Литванија подигна НАТО борбени авиони, издаде предупредување за воздушна опасност и привремено го затвори контролираниот воздушен простор над Вилнус. Причината: радарот регистрирал неидентификуван објект што се движел од правец на Белорусија. На мобилните телефони на жителите на Вилнускиот округ и областа Укмерге стигна порака да бидат подготвени да побараат засолниште.

Шефот на литванскиот Национален центар за управување со кризи, Вилмантас Виткаускас, рече дека параметрите на радарскиот одраз потсетуваат на дрон, но дека тоа во тој момент не можело да се потврди. „На нашите радари е регистриран објект што би можел да претставува опасност и што се приближувал кон литванската граница. Активирана е мисија на противвоздушната одбрана и подигнати се ловци за да ја идентификуваат целта“, изјави тој.

Ловците стигнаа, објектот го немаше

Околу 10:15 три авиона што летаа кон литванската престолнина кружеа над Дзукија, а авион на полската компанија LOT од Варшава беше пренасочен кон Каунас. НАТО ловците отидоа таму каде што радарот последен пат го видел објектот. Не најдоа ништо. Околу 10:30 војската ја укина тревогата и нивото на предупредување од „жолто“ го врати на „бело“. „Ловците во таа област не регистрираа никаков објект“, соопшти литванската војска, а местото каде исчезнал сигналот требаше да го прегледа хеликоптер на воздухопловството. Аеродромот во Вилнус потоа продолжи нормално да работи.

Власта не ја исклучи ни најбаналната можност: дека радарот регистрирал јато птици. Виткаускас рече дека слични случаи веќе имало. Шверцерски метеоролошки балон бил оценет како помалку веројатен поради правецот на ветерот. Граѓани пријавувале дека гледаат или слушаат нешто што се движи кон Јонава, но тие информации, нагласи Виткаускас, не дошле од радарите, туку само од луѓето на терен.

Зошто никој не ризикува

Нервозата има основа. Помалку од три недели претходно, во ноќта меѓу 14 и 15 септември, дрон од правец на Белорусија навистина влета во литванскиот воздушен простор и беше соборен со ракета од италијански „Јурофајтери“ во мисија на НАТО. Литванските власти подоцна соопштија дека леталото носело експлозив, а претседателот Гитанас Науседа изјави дека станува збор за руски дрон од типот „Гербера“, наменет за напад врз Украина, кој скршнал од курсот.

Така изгледа секојдневието на источното крило на НАТО: една точка на радарот е доволна за ловци во воздух, затворен аеродром и порака за засолниште на телефонот. Подобро птици отколку експлозив. Но колку пати едно општество може да ја слушне сирената пред луѓето да престанат да ја сфаќаат сериозно?