Македонската берза го затвори првото полугодие со лице што зборува повеќе од секој извештај – главниот индекс во минус, вкупниот промет во симболичен раст, а бројот на трансакции стрмо надолу. Со други зборови, се тргува со повеќе пари, но помалку луѓе. Пазар што работи, но во кој сè потесен круг ги влече конците.

Бројките, изготвени врз официјални податоци од берзата, го цртаат тонот. Индексот МБИ10 го заврши полугодието на 9.521 поен – пад од 9,88 отсто во однос на истиот период лани. Пазарната капитализација на акциите падна за 5,80 отсто. Вкупниот промет достигна 4,57 милијарди денари преку 8.681 трансакција – формален раст од 4,35 отсто во прометот, но бројот на трансакции е намален за речиси 26 отсто.

Тука е замката што бројката ја крие. Повеќе од половината од целиот промет – над 52 отсто – е реализиран преку блок-трансакции, односно големи договорени пакети меѓу неколку играчи, а не преку живо тргување на отворениот пазар. Кога највисокиот дел од парите се движи вон редовната берза, „растот” на прометот повеќе кажува за неколку крупни зделки, отколку за здрав, ликвиден пазар со многу учесници.

Ликвидноста, како и обично, се врти околу истите неколку имиња. Најмногу се тргувало со акциите на Македонијатурист, Комерцијална банка и Алкалоид – трите столба што со години ја држат берзата на нозе. Останатите котирани друштва во голем дел мируваат.

Меѓу поединечните акции, сликата е поделена. Најголем добитник е РЖ Техничка контрола со раст од 16,92 отсто, следена од Адинг со 14,46 и Попова Кула со 12,50 отсто. На другиот крај, најмногу изгуби Македонијатурист со пад од 28,91 отсто, потоа Макошпед со 25,32 и Тиквеш со 24,12 отсто – истата Македонијатурист што е меѓу најтргуваните, што покажува колку тенка е границата меѓу активноста и стабилноста.

За економија што со децении сонува за развиен пазар на капитал, ова е позната слика: неколку акции, неколку играчи и промет што виси на блок-зделки. Берзата функционира – но за да прерасне во вистински мотор на економијата, потребни се многу повеќе од три сигурни имиња.