Просечен Македонец поминува на работа 31,8 години во животот. Просечен Холанѓанец – дури 44. Разликата од повеќе од една деценија не е статистичка ситница, туку огледало на две сосема различни економии: една во која работата трае цел живот, и друга во која се влегува доцна, се излегува рано, а помеѓу – се емигрира.

Податоците на Евростат го ставаат просечниот работен век во Европската Унија на 37,5 години во 2025, со постојан раст – од 35,2 години во 2016 наваму. На врвот е Холандија со 44 години, следена од Шведска со 43,4 и Данска со 42,6. Тоа се општества каде човек навистина поминува четири децении на пазарот на трудот.

Македонија е на дното. Со 31,8 години работен век, таа е под сите соседи во регионот – Србија е на 35,5, Хрватска на 35,1, Словенија веќе близу европскиот просек со 37,2. Ние заостануваме за околу шест години зад просекот на ЕУ и за неколку зад секој од соседите. Бројка што кажува повеќе од која било анкета за животниот стандард.

Зошто е толку краток? Одговорот не е мрзеливост, туку структура. Младите во земјава подоцна влегуваат во официјалниот пазар на труд – долги студии, неформална економија, работа „на црно” што не се брои. Многумина рано ја напуштаат земјава и работниот век го трошат некаде на запад. А оние што остануваат, честопати завршуваат на пазар со ниски плати и несигурни договори, каде пензијата се чека, но кариерата ретко трае непрекинато четириесет години.

Краткиот работен век не е само социолошка карактеристика – тој директно ја оптоварува пензиската каса. Помалку години придонеси значат помалку пари во системот што треба да ги издржува сè побројните пензионери. Секоја година помалку одработена од просечниот граѓанин е дупка што некој подоцна мора да ја пополни.

Затоа бројката 31,8 не е само дното на една табела. Таа е предупредување – за пазар на труд што не задржува луѓе доволно долго, и за систем што на таа основа гради ветувања кои сè потешко ги исполнува.