Шпанија гори, а осум хеликоптери способни да истурат над 5.000 литри вода за неколку секунди стојат приземјени во хангари. Не поради дефект. Не поради буџет. Туку поради санкциите што самата Европска унија ги воведе.

Станува збор за руските Камов Ка-32 11БЦ, машини што со години беа основа на шпанската противпожарна одбрана. Трговската блокада воведена по руската инвазија врз Украина им забранува на руските техничари да ја вршат задолжителната сервисна работа и го блокира пристапот до резервни делови без кои летањето не е безбедно. Без тоа, хеликоптерите не добиваат дозвола за летање во европски воздушен простор.

Проблемот не е нов, ниту непознат

Мадрид официјално потврди дека осум такви машини се вон употреба. Претходно тие оперираа од бази во Андалузија, Арагон, Естремадура и Гвадалахара – токму регионите каде летото значи оган. Гасителите на терен велат дека прецизноста и моќта на овие машини со два ротора се клучни за контрола врз пожарот. Западните замени се помалку агилни и значително поскапи.

А сега доаѓа делот што најмногу боли. Според расположливи наводи, владата воопшто не побарала техничко изземање од Брисел. Парламентарен предлог санкциите да се укинат конкретно за овие хеликоптери бил одбиен. Шпанија во изминатата година не поднела официјално барање до европските институции.

Значи, не станува збор за некој што се обидел и не успеал. Станува збор за држава што знаела дека влегува во сезона на пожари со намален капацитет и не поднела ни едно барање. Кој ќе одговара за тоа кога ќе се направи пресметката на изгорените хектари?

Приватниците не чекаа

Пегасус, еден од поголемите оператори што нудат противпожарни услуги, потврди дека Камов повеќе не е во нивната понуда – поради правни и технички ограничувања според стандардите за цивилно воздухопловство. Пазарот се прилагоди побрзо од администрацијата, што е речиси законитост.

Ништо од ова не ги оправдува руските потези во Украина, ниту логиката на санкциите како инструмент. Но покажува нешто што секоја бирократија упорно го одбегнува: секоја мерка има споредни ефекти, а тие ефекти некој ги плаќа. Овој пат сметката ја плаќаат шумите на Иберискиот Полуостров и луѓето што живеат покрај нив.

Прашањето што останува е дали Брисел воопшто има механизам да разликува авион што превезува олигарх од хеликоптер што гаси пожар. Ако одговорот е не, тогаш следното лето нема да биде поинакво.