Фон дер Лајен во Скопје: македонскиот јазик е добредојден во ЕУ, но патот повторно води преку Софија

Урсула фон дер Лајен ја заокружи годишната турнеја низ Западен Балкан во Скопје и зад себе остави две пораки. Едната Владата ја чекаше со години. Другата ја слушаме откако во 2022 година почнаа пристапните преговори.

Првата е за идентитетот. „Ние ќе ѝ посакаме добредојде на Северна Македонија со нејзиниот идентитет и со нејзиниот јазик. Веруваме дека македонската култура и македонскиот јазик можат да ја направат нашата Унија побогата. Затоа што нашето мото е – различност и обединетост – и ние сме мошне сериозни по тоа прашање“, рече претседателката на Европската комисија. Изговорено од шефицата на Комисијата, на прес-конференција во Скопје, тоа тежи повеќе од која било декларација досега.

Втората е за процесот. Според Фон дер Лајен, скринингот е завршен за помалку од една година и сега останува еден клучен чекор за отворање на првиот кластер „Основи“ – уставните измени со кои Бугарите ќе се впишат меѓу заедниците во Уставот. Македонија не е меѓу четирите земји што добиваат патокази со рокови за членство, бидејќи тие, објасни таа, се за државите што веќе отвораат и затвораат поглавја.

„Совет“ за Софија

Најконкретниот резултат од посетата е еден совет. Премиерот Христијан Мицкоски кажа дека од Фон дер Лајен добил предлог министерот за надворешни работи Тимчо Муцунски, кој следната недела е во Софија на настан за Коридорот 8, да побара билатерална средба со бугарската колешка Велислава Петрова-Чамова. Нотата е испратена, а од Министерството за надворешни работи потврдија дека средбата е официјално побарана.

„Се договоривме да имаме еден прв нов чекор следната недела и да се обидеме да го деблокираме процесот“, рече Фон дер Лајен. Дали на тие разговори ќе има претставник на ЕУ, како што бараше Мицкоски, не прецизираше.

Мицкоски ја повтори позицијата: Скопје не бара ЕУ да заземе страна, туку да помогне за решение во кое „обврските ќе важат за сите, а процесот на пристапување нема повторно да биде отворен за нови билатерални условувања“. Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова на својата средба со Фон дер Лајен беше поостра: Македонија заслужува да биде меѓу најнапредните, наместо на споредната патека, а не е таму затоа што наметнатиот билатерален спор со Бугарија добил примат пред Копенхашките критериуми.

Пофалба за домашната задача

„Во моментот кога ќе ја деблокираме ситуацијата тука, моето лично мислење е дека можеме да бидеме мошне брзи“, рече Фон дер Лајен, оценувајќи ги досегашните реформи како импресивни. Мелодијата е позната: пофалба за домашната задача, а клучот од вратата го држи соседот.

Македонија е кандидат за членство од 2005 година. Јазикот и идентитетот сега се добредојдени, барем на прес-конференција. Прашањето е дали овојпат Брисел ќе седи во собата кога ќе се преговара, или повторно ќе чека пред врата да види кој прв ќе попушти.