Министерот за одбрана на Босна и Херцеговина, Зукан Хелез, побара од меѓународната заедница да го повлече потписот врз постоењето на Република Српска. Со тоа, тврди тој, би паднала „геноцидната парадржавна творба“ – а потоа, како што рече, „ние знаеме што треба да правиме“.

Таа последна реченица е целата приказна. Не аргументот, не правото, туку тоа што остана недоречено на крајот. Еден министер за одбрана во земја чија државност се држи на еден мировен договор од 1995 година, отворено наговестува што би следело кога тој договор би бил отповикан од надвор.

Поводот е погребот на генералот Ратко Младиќ, одржан на 7 септември со воени почести и, според изворите, повеќе од 150.000 присутни. Тоа е бројка што сама по себе кажува многу за тоа каде се наоѓа регионот триесет години подоцна.

Од Сараево, иницијатива на над 800 адреси

Паралелно, четиринаесет пратеници во Претставничкиот дом на Парламентарното собрание на БиХ испратија иницијатива до над осумстотини адреси во Европа, САД и Обединетото Кралство – за итно преиспитување и привремена суспензија на Спогодбата за специјални и паралелни односи меѓу Србија и Република Српска.

Во иницијативата стои дека не станува збор за реакција на еден настан, туку на континуитет на политика, сублимиран во Декларацијата од таканаречениот Сесрпски собор во Белград – вклучувајќи го негирањето на геноцидот во Сребреница и оспорувањето на институциите на БиХ.

Осумстотини адреси. Тоа е дипломатија по принципот „нека слушне некој“. Прашањето е дали во Брисел и Вашингтон воопшто некој чита, или писмото завршува таму каде што завршуваат сите балкански писма – во фиока со натпис „комплицирано“.

Одговорот: уште погласен

На Хелез му возврати српската членка на Претседателството на БиХ, Жељка Цвијановиќ, со речник кој не е ниту за нијанса помек. „Би тргнал во џихад, нели? Би нè натрупал во темници, би нè ставал во окови“, изјави таа, повикувајќи се на деведесеттите години.

Значи, министер за одбрана на едната страна повикува да се укине ентитетот. Член на Претседателството на другата страна одговара со слики од војна. Двајцата седат во институции на истата држава, платени од истите даночни обврзници.

Ова е сцена што Балканот ја знае напамет: реториката се загрева во септември, се смирува околу Нова година, и никој никогаш не одговара за ниту еден изговорен збор. Прашањето што останува е поинакво – колку пати може еден ист мировен договор да се напаѓа од двете страни пред некој однадвор да реши дека повеќе не вреди да го брани?